์ ๋์
(Doo-Won Jung)
1
์ค๊ฒฝ๊ตฌ
(Kyong-Ku Yun)
1
ํ์น์ฐ
(Seung-Yeon Han)
1โ iD
์ด๊ฒจ๋
(Kyeo-Re Lee)
1iD
โ2018 by Korea Concrete Institute
Key words (Korean)
์ต์ ์ํฌ๋ฆฌํธ, ๋ ์ฌ๋ก์ง, ํํ์ฑ, ํ์ด์คํธ์จ, ๊ณต๊ทน๋ฅ
Key words
wet-mix shotcrete, rheology, pumpability, paste rates, porosity
-
1. ์ ๋ก
-
2. ์คํ๊ณํ ๋ฐ ๋ฐฉ๋ฒ
-
2.1 ์คํ๊ณํ
-
2.2 ์คํ์ฌ๋ฃ
-
2.2.1 ์๋ฉํธ
-
2.2.2 ๊ณจ์ฌ
-
2.2.3 ์ ๋ํ์
-
2.2.4 ๊ณต๊ธฐ์ฐํ์
-
2.2.5 ๊ด๋ฌผ์ฑ ํผํ์ฌ๋ฃ
-
2.4 ์คํ๋ฐฉ๋ฒ
-
2.4.1 ์ฌ๋ผํ ์ํ
-
2.4.2 ์๋ ฅ๋ฒ์ ์ํ ๊ณต๊ธฐ๋ ์ํ
-
2.4.3 ๋ ์ฌ๋ก์ง ์คํ
-
3. ์คํ๊ฒฐ๊ณผ
-
3.1 ํฌ์กธ๋ ์ฌ๋ฃ์ ๋ฐ๋ฅธ ๋ถ์๋ชจ๋ ์ํฌ๋ฆฌํธ์ ๋ ์ฌ๋ก์ง ํ๊ฐ
-
3.1.1 ๊ฒฝํ ์ ์ํฌ๋ฆฌํธ ํน์ฑ
-
3.1.2 ๋ ์ฌ๋ก์ง ์ธก์ ๊ฒฐ๊ณผ
-
3.2 ํผํ์ฌ๋ฃ(SF, AE, SP)์ ๋ฐ๋ฅธ ์ฒ์ฐ๋ชจ๋ ์ํฌ๋ฆฌํธ์ ๋ ์ฌ๋ก์ง ํ๊ฐ
-
3.2.1 ๊ฒฝํ ์ ์ํฌ๋ฆฌํธ ํน์ฑ
-
3.2.2 ๋ ์ฌ๋ก์ง ์ธก์ ๊ฒฐ๊ณผ
-
3.3 ์ต์ ์ํฌ๋ฆฌํธ ํํ ๊ฒฐ๊ณผ ๋ฐ ๋ถ์
-
3.3.1 ๋ฐฐํฉ์ค๊ณ์ ๋ฐ๋ฅธ ์ค์ ์๋ฉํธ ํ์ด์คํธ
-
3.3.2 ์ ํจ ์๋ฉํธ ํ์ด์คํธ
-
3.3.3 ์ด๋ก ์ ์ผ๋ก ์๊ตฌ๋๋ ์ต์ ์๋ฉํธ ํ์ด์คํธ
-
3.3.4 ์๋ฉํธ ํ์ด์คํธ์ ๋น๊ต ๋ถ์
-
4. ๊ฒฐ ๋ก
1. ์ ๋ก
์ต๊ทผ ๊ณ ๊ฐ๋ ๋ฐ ๊ณ ๋ด๊ตฌ์ฑ์ ๋ํ ์ธ์์ด ๋์์ง๋ฉด์ ๊ณ ์ฑ๋ฅ ์ํฌ๋ฆฌํธ์ ๋ํ ์ฐ๊ตฌ๊ฐ ์ผ๋ถ ์งํ๋๊ธฐ๋ ํ์์ผ๋, ๊ตญ์ธ ์ ์ง๊ตญ์ ๋นํ๋ฉด ์์ง ์ด๋ณด๋จ๊ณ์ ๊ทธ์น๊ณ
์๋ค. ์ฆ ๊ฐ๋์ ๋ด๊ตฌ์ฑ ํ๊ฐ๋ง ์ผ๋ถ ์ด๋ฃจ์ด์ก๊ณ , ์๊ณต์ฑ์ ๋๋ณํ๋ ํํ์ฑ(pumpability)๊ณผ ๋ถ์์ฑ(shootability)์ ๋ํ ์ฐ๊ตฌ๋
์ด๋ฃจ์ด์ง์ง ์๊ณ ์๋ค. ์ฝํฌ๋ฆฌํธ์ ๊ฒฝ์ฐ ์ฌ๋ผํ ์ํ์ ํตํด์ ์์ปค๋น๋ฆฌํฐ ํ๊ฐ๋ ์ฉ์ดํ๋, ์ํฌ๋ฆฌํธ์ ๊ฒฝ์ฐ์๋ ํํ ์์ก๊ณผ ๋ถ์๋๊ป ํ๋ณด๋ผ๋ ๋ ๊ฐ์ง
๋ณ์๊ฐ ์ถ๊ฐ๋๊ธฐ ๋๋ฌธ์ ์์
์ฑ ํ๊ฐ์ ํ๊ณ๊ฐ ์๋ค. ์ต์ ์ํฌ๋ฆฌํธ๋ ์ฝํฌ๋ฆฌํธ์ ๋ฌ๋ฆฌ ํํ๋ผ์ธ์ ํตํด ์ํฌ๋ฆฌํธ ์ฌ๋ฃ๊ฐ ์ด๋ํ๋ฏ๋ก ํํ์ฑ(pumpability)์ด
์ฌ๋ฃ๊ธฐ์ค์ ๋งค์ฐ ์ค์ํ ์์ฌ๊ฒฐ์ ์๋จ์ด ๋๋ฉฐ, ๋ถ์์ฑ(shootability) ๋ํ ํํ์ฑ๊ณผ ๋ง์ฐฌ๊ฐ์ง๋ก ์ํฌ๋ฆฌํธ ๊ธฐ์ค ์ค์ ์ ๋งค์ฐ ์ค์ํ ํน์ฑ์ด ๋๋ค.
์ํฌ๋ฆฌํธ ์ฌ๋ฃ ๋ถ์ผ์์ ํํ์ฑ๊ณผ ๋ถ์์ฑ์ ์์ธกํ ์ ์๊ณ ์์ฝ๊ฒ ํ๊ฐํ ์ ์๋ ๋ฐฉ๋ฒ์ ๋ ์ฌ๋ก์ง ํน์ฑ์ ํ๊ฐํ๋ ๊ฒ์ด๋ค(Beaupre 1994).
Tattersall(1991)์ Beaupre(1994)๋ ํํ ์ ์ํฌ๋ฆฌํธ์ ๋ ์ฌ๋ก์ง๋ฅผ ์ธก์ ํ์ฌ ์์ฑ์ ๋(ยต)์ ํญ๋ณต์๋ ฅ(ฯ0)์ ํ๊ฐํ ํ ์ค์ ์ํฌ๋ฆฌํธ์ ํํ์ ํตํ์ฌ ํํ์ด ๊ฐ๋ฅํ ๋ ์ฌ๋ก์ง ์ ์๋ฅผ ์ ์ํ์๋ค. Beaupre(1994)์ ์ฐ๊ตฌ์ ๋ฐ๋ฅด๋ฉด ์์ฑ์ ๋๊ฐ ๊ฐ์ํ
์ ํญ๋ณต์๋ ฅ์ด ์์์ ธ๋ ํํ์ด ๊ฐ๋ฅํ๋ค๊ณ ์ ์ํ์์ผ๋ฉฐ, ํญ๋ณต์๋ ฅ์ด ์์ ์ ๋ถ์์ฑ์ด ํฅ์๋๋ค๊ณ ์ธ๊ธํ๋ค.
ํ์ฌ ๊ตญ๋ด์์ ์ฌ์ฉ๋๊ณ ์๋ ์ํฌ๋ฆฌํธ์ฉ ์๊ณจ์ฌ๋ ๊ฐ๋ชจ๋, ์ก์๊ณจ์ฌ ๋ฐ ์ธ์ฒ ๋ฐ๋ค๋ชจ๋ ๋ฑ ์ฒ์ฐ ์ํ์ ๊ณจ์ฌ๊ฐ ์ฌ์ฉ๋๊ณ ์๋ค. ์ด๋ฌํ ์๊ณจ์ฌ๋ค์ ํ์ ๋
์์์ผ๋ก ๊ณ ๊ฐ์ ๋ฌธ์ ๊ฐ ์์ผ๋ฉฐ ์์ฐ์ง์ ๋ฐ๋ฅธ ํ ๋ฆฝ๋ถ์ ๊ณผ๋คํจ๋, ํจ์์จ ๋ถ์ ํ, ์กฐ๋ฆฝ๋ฅ ๋ฐ ์
๋๋ถ๋ ๋ฑ ๋ฌผ๋ฆฌ์ ์ฑ์ง์ ๋ณํ์ ๋ฐ๋ผ ๊ณจ์ฌ ํ์งํ๋ณด๊ฐ
์ด๋ ค์ด ์ค์ ์ด๋ค. ๊ทธ๋ฌ๋, ์ํฌ๋ฆฌํธ๋ ์ ๋นํ ๊ฐ๋์ ์ฅ๊ธฐ๋ด๊ตฌ์ฑ์ ๊ฐ์ ธ์ผ ํ๋ฉฐ, ๊ฒฝ์ ์ ์ธ ์๊ณต์ด ๊ฐ๋ฅํด์ผ ํ๊ธฐ ๋๋ฌธ์, ์ํฌ๋ฆฌํธ๋ฅผ ๊ตฌ์ฑํ๋ ์ฌ๋ฃ ์ค
70 %์ด์์ ์ฐจ์งํ๋ ๊ณจ์ฌ์ ์ญํ ์ด ์๋นํ ์ค์ํ๋ค. ์ด๋ฌํ ๋ฌธ์ ์ ์ ํด๊ฒฐํ๊ณ ์ ๊ท ์งํ ์
๋๋ฅผ ์์ฐํ์ฌ ๋ณ๋์ฑ์ ์ต์ํํ ์ ์๋ ๋ถ์๋ชจ๋์ ์ฒ์ฐ๋ชจ๋๋ฅผ
์ฌ์ฉํ์ฌ ์๊ณต์ฑ์ ๋๋ณํ๋ ํํ์ฑ์ ๋ํ์ฌ ๊ณ ์ฐฐ์ด ํ์ํ๋ค.
๋ณธ ๋
ผ๋ฌธ์์๋ ์ต์ ์ํฌ๋ฆฌํธ์ ํํ์ฑ์ ๊ฐ์ ํ๊ณ ์ ๋ถ์๋ชจ๋์ ๊ฒฝ์ฐ ํฌ์กธ๋์ฌ๋ฃ์ ์ข
๋ฅ์ ๋ฐ๋ผ ์ ์ ํผ์
์จ์ ์ ์ ํ์ฌ ์ํฌ๋ฆฌํธ์ ๊ธฐ์ดํน์ฑ๊ณผ ๋ ์ฌ๋ก์ง ํน์ฑ์
๋ํ์ฌ ํ๊ฐํ์๊ณ ์ฒ์ฐ๋ชจ๋์ ๊ฒฝ์ฐ ์ค๋ฆฌ์นด ํ์ ์ ๋ฌด ๋ฐ AE์ , ์ ๋ํ์ ์ ๋ณ๋์ ์ฃผ์ด ์ํฌ๋ฆฌํธ์ ๊ธฐ์ดํน์ฑ๊ณผ ๋ ์ฌ๋ก์ง ํน์ฑ์ ๋ฏธ์น๋ ์ํฅ์ ํ๊ฐํ์๋ค.
๋ํ ์ฒ์ฐ๊ณจ์ฌ์ ๋ถ์๊ณจ์ฌ๋ฅผ ์ฌ์ฉํ์์ ๊ฒฝ์ฐ ์ํฌ๋ฆฌํธ์ ํํ์ฑ์ ๋ฏธ์น๋ ์ํฅ์ ๋ ์ฌ๋ก์ง์ ์ฐ๊ณํ์ฌ ํ๊ฐํ์๋ค.
2. ์คํ๊ณํ ๋ฐ ๋ฐฉ๋ฒ
2.1 ์คํ๊ณํ
์ต์ ์ํฌ๋ฆฌํธ์ ๋ ์ฌ๋ก์ง๋ฅผ ํ๊ฐํ๊ธฐ ์ํ์ฌ ๋๋ก๊ณต์ฌ ํ์ค์๋ฐฉ์์ ํฐ๋ ์ํฌ๋ฆฌํธ์ ํ์ง๊ฐ์ ์ง์นจ์ ๊ท์ ๋์ด ์๋ ์ํฌ๋ฆฌํธ์ฉ ํผํฉ๊ณจ์ฌ์ ๊ถ์ฅ์
๋ ๋ถํฌ๋ฅผ
์ ์ฉํ์๋ค.
๋ถ์ ๋ชจ๋๋ฅผ ์ฌ์ฉํ์ฌ ์ํฌ๋ฆฌํธ์ฉ ํผํฉ๊ณจ์ฌ์ ์
๋๋ถํฌ ๋ฒ์์ ์ค๊ฐ์ ์ ์ก์ ๊ตต์ ๊ณจ์ฌ ์ต๋ ์น์ 10 mm์ ๊ณจ์ฌ๋ฅผ ์ ์ํ์ฌ ์ ์ฉํ์์ผ๋ฉฐ ๊ด๋ฌผ์ฑ ํผํ์ฌ์
์ข
๋ฅ ๋ฐ ํผ์
๋ฅ ์ด ์ต์ ์ํฌ๋ฆฌํธ์ ๋ ์ฌ๋ก์ง์ ๋ฏธ์น๋ ์ํฅ๊ณผ ์ญํ์ ์ธ ํน์ฑ์ ํ๊ฐํ๊ณ ์ ํ์๋ค.
์ต์ ์ํฌ๋ฆฌํธ์ ํํ์ฑ์ ๊ฐ์ ํ๊ณ ์ ์ฒ์ฐ๋ชจ๋๋ฅผ ์ฌ์ฉํ์ฌ ์ต์ ์ํฌ๋ฆฌํธ์ ์ค๋ฆฌ์นด ํ์ ์ ๋ฌด ๋ฐ AE์ , ์ ๋ํ์ ์ ์ ๋ฌด์ ๋ณ๋์ ์ฃผ์ด ํผ์
ํ์ฌ ์ํฌ๋ฆฌํธ์
๊ธฐ์ดํน์ฑ๊ณผ ๋ ์ฌ๋ก์ง ํน์ฑ์ ๋ฏธ์น๋ ์ํฅ์ ํ๊ฐํ์๋ค. ๋ํ ์ฒ์ฐ๋ชจ๋์ ๋ถ์๋ชจ๋๊ฐ ์ํฌ๋ฆฌํธ์ ํํ์ฑ๊ณผ์ ์๊ด์ฑ์ ๋ํ์ฌ ํ๊ฐํ๊ณ ์ ํ์๋ค.
2.2 ์คํ์ฌ๋ฃ
2.2.1 ์๋ฉํธ
์๋ฉํธ๋ KS L 5201์์ ๊ท์ ์ ์๊ฑฐ, ๊ท๊ฒฉ์ ๋ง์กฑํ๋ ๊ตญ๋ด S์ฌ ์์ฐ์ 1์ข
ํฌํ๋๋ ์๋ฉํธ(๋ถ๋ง๋ 3,289 cm2/g, ๋ฐ๋ 3.15 g/cm3, ๊ฐ์ด๊ฐ๋ 0.61 %, ์์ ๋ 0.08 %)๋ฅผ ์ฌ์ฉํ์๋ค.
2.2.2 ๊ณจ์ฌ
๊ตต์๊ณจ์ฌ๋ ๊ตต์๊ณจ์ฌ ์ต๋์น์(Gmax) 10 mm์ธ ๊ณจ์ฌ๋ฅผ ์ฌ์ฉํ์๊ณ ์๊ณจ์ฌ์์ ๋ถ์๋ชจ๋๋ ๊ฐ๊ฐ์ ์ฒดํฌ๊ธฐ์ ๋ง๊ฒ ์ฒด๊ฐ๋ฆ์ ์ํํ์ฌ ๊ณจ์ฌ์ ํฌ๊ธฐ๋ฅผ ๊ตฌ๋ถํ
ํ ๊ท์ ๋ ์ํฌ๋ฆฌํธ์ฉ ํผํฉ๊ณจ์ฌ์ ๊ถ์ฅ์
๋ ๋ถํฌ์ ์ค๊ฐ์ ์ ์ก์ ํผํฉํ์ฌ ์์ ๊ณจ์ฌ๋ฅผ ์ ์ํ์๋ค. ์ฒ์ฐ๋ชจ๋๋ ๊ตต์๊ณจ์ฌ์ ์๊ณจ์ฌ๋ฅผ 65 %๋ก ํผํฉํ์ฌ
์ํฌ๋ฆฌํธ์ฉ ํผํฉ๊ณจ์ฌ๋ฅผ ์ ์ํ์๋ค. ์ํฌ๋ฆฌํธ์ฉ ํผํฉ๊ณจ์ฌ์ ๋ฐ๋ ๋ฐ ์กฐ๋ฆฝ๋ฅ ์ Table 1๊ณผ ๊ฐ๋ค. ๋ถ์๋ชจ๋์ ์ฒ์ฐ๋ชจ๋๋ฅผ ์ฌ์ฉํ ์ํฌ๋ฆฌํธ์ฉ ํผํฉ๊ณจ์ฌ์
์
๋๋ถํฌ๋ Figs. 1, 2์ ๊ฐ๋ค.
Table 1 Density and fineness modulus of mix aggregate for shotcrete
|
CS.Control = Crushed Sand Control
NS.Control = Natural Sand Control
|
Fig. 1
Grading of mix aggregate using crushed sand
Fig. 2
Grading of mix aggregate using natural sand
2.2.3 ์ ๋ํ์
์ ๋ํ์ ๋ ๊ตญ๋ด S์ฌ์์ ํ๋งค๋๋ ํด๋ฆฌ์นด๋ฅด๋ณธ์ฐ๊ณ์ ์ ๋ํ์ (ํ์คํ)๋ฅผ ์ ์ ํ์ฌ ์ฌ์ฉํ์๋ค. ์ ๋ํ์ ์ ๋ฌผ์ฑ์ Table 2์ ๊ฐ๋ค.
Table 2 Properties of superplasticizer
|
2.2.4 ๊ณต๊ธฐ์ฐํ์
๊ณต๊ธฐ์ฐํ์ ๋ ๊ตญ๋ด S์ฌ์์ ํ๋งค๋๋ AE์ ๋ฅผ ์ ์ ํ์ฌ ์ฌ์ฉํ์๋ค. ๊ณต๊ธฐ์ฐํ์ ์ ๋ฌผ์ฑ์ Table 3๊ณผ ๊ฐ๋ค.
Table 3 Properties of air-entraining agent
|
2.2.5 ๊ด๋ฌผ์ฑ ํผํ์ฌ๋ฃ
1) ํ๋ผ์ด์ ์
๋ณธ ์คํ์์๋ KS L 5405์์ ๊ท์ ๋ ํ๋ผ์ด์ ์๋ฅผ ์ฌ์ฉํ์๊ณ , Table 4๋ ์คํ์ ์ฌ์ฉ๋ ํ๋ผ์ด์ ์์ ๋ฌผ๋ฆฌโคํํ์ ํน์ฑ์ ๋ํ๋ธ ๊ฒ์ด๋ค.
Table 4 Physical and chemical properties of fly ash
|
2) ์ค๋ฆฌ์นด ํ
์ค๋ฆฌ์นด ํ์ ์๋ฉํธ ์ค๋์ 5~15 %์ ๋ ์นํํ๋ฉด ์ฝํฌ๋ฆฌํธ ๋ด๋ถ ๊ตฌ์กฐ๊ฐ ์น๋ฐํ๊ฒ ๋์ด ๊ณ ๊ฐ๋๋ฅผ ๋ฐํํ ์ ์์ผ๋ฉฐ ์ฌ๋ฃ๋ถ๋ฆฌ ์ ํญ์ฑ, ์๋ฐ์ฑ, ๋ดํํ์ฝํ์ฑ์ด
ํฅ์๋๊ณ ์์นผ๋ฆฌ ๊ณจ์ฌ๋ฐ์์ ์ต์ ํจ๊ณผ ๋ํ ๊ธฐ๋ํ ์ ์๋ค. Table 5๋ ๋ณธ ์คํ์์ ์ฌ์ฉ๋ ์ค๋ฆฌ์นด ํ์ ๋ฌผ๋ฆฌยทํํ์ ํน์ฑ์ ๋ํ๋ธ ๊ฒ์ด๋ค.
Table 5 Physical and chemical properties of silica fume
|
3) ๊ณ ๋ก์ฌ๋๊ทธ ๋ฏธ๋ถ๋ง
๊ณ ๋ก์ฌ๋๊ทธ ๋ฏธ๋ถ๋ง์ ์นํ์จ์ด ์ฆ๊ฐํ ์๋ก ์์ ์ ์ฌ๋ผํ๋ฅผ ์ป๊ธฐ ์ํด ํ์ํ ๋จ์์๋์ ์ ๊ฐ์ด ๊ฐ๋ฅํ๋ฉฐ ์ ๋์ฑ, ์ ์ง์ฑ๋ฅ์ด ์ฐ์ํ ๊ฒ์ผ๋ก ์๋ ค์ ธ ์๋ค.
๋ณธ ์คํ์์ ์ฌ์ฉํ ๊ณ ๋ก์ฌ๋๊ทธ ๋ฏธ๋ถ๋ง์ ๋ฌผ๋ฆฌโคํํ์ ํน์ฑ์ Table 6๊ณผ ๊ฐ๋ค.
Table 6 Physical and chemical properties of ground granulated blast-furnace slag
|
4) ๋ฉํ์นด์ฌ๋ฆฐ
๋ฉํ์นด์ฌ๋ฆฐ์ ์๋ฉํธ์ ํผํ์ฌ๋ฃ๋ก ์ฝ 10 % ์ โคํ๋ฅผ ์๋ฉํธ์ ์นํํ์ฌ ์ฌ์ฉํจ์ผ๋ก์จ ๋จ๊ธฐ์ ์ผ๋ก ์ํธ๋ฆฐ๊ฐ์ดํธ(ettringite)์ ์์ฑ๊ณผ ์๋ฉํธ ์ฃผ์
๊ด๋ฌผ์ธ ์๋ผ์ดํธ(alite)์ ํ์ฑํ๋ก ์ธํ ๋ฐ์์๋์ ์ฆ๊ฐ๋ก ์ด๊ธฐ๊ฐ๋๋ฅผ ์ฆ๊ฐ์ํค๊ณ , ์คโค์ฅ๊ธฐ์ ์ผ๋ก๋ ์๋ฉํธ์ ์์ฐํ์นผ์๊ณผ์ ํฌ์กธ๋ ๋ฐ์์ผ๋ก ์ฝํฌ๋ฆฌํธ
์กฐ์ง์ด ์น๋ฐํ๋์ด ๊ฐ๋ ๋ฐ ๋ด๊ตฌ์ฑ์ ํฅ์์ํค๋ฉฐ ํนํ ๊ณ ๊ฐ๋์ฉ ์ฝํฌ๋ฆฌํธ์ ํฐ ํจ๊ณผ๋ฅผ ๋ฐํํ๋ค. ๋ณธ ์คํ์์ ์ฌ์ฉ๋ ๋ฉํ์นด์ฌ๋ฆฐ์ ๋ฌผ๋ฆฌโคํํ์ ํน์ฑ์ Table
7๊ณผ ๊ฐ๋ค.
Table 7 Physical and chemical properties of meta kaolin
|
2.3 ๋ฐฐํฉ์ค๊ณ
๋ณธ ๋ฐฐํฉ์ค๊ณ๋ ๋ถ์๋ชจ๋์ ๊ฒฝ์ฐ ๋จ์๊ฒฐํฉ์ฌ๋ 441 kg/m3, ๋ฌผ์๋ฉํธ๋น(W/C) 43 %๋ก ๊ธฐ๋ณธ์กฐ๊ฑด์ ์ค์ , ๊ฐ ํผํ์ฌ๋ฃ์ ํผ์
์จ์ ๋ฐ๋ฅธ ๋ฐฐํฉ์ค๊ณ๋ฅผ ์ค์ํ์๋ค. ๋ชฉํ ๊ณต๊ธฐ๋ 5 ยฑ 2 %, ๋ชฉํ ์ฌ๋ผํ 100
ยฑ 20 mm์ ํ๋ณดํ๊ธฐ ์ํด AE์ ์ ์ ๋ํ์ ๋ฅผ ์ฌ์ฉํ์๋ค. ์ฒ์ฐ๋ชจ๋์ ๊ฒฝ์ฐ ๋จ์๊ฒฐํฉ์ฌ๋ 460 kg/m3, ๋ฌผ์๋ฉํธ๋น(W/C) 40 %๋ก ๊ธฐ๋ณธ์กฐ๊ฑด์ ์ค์ ํ๊ณ ๋ฐฐํฉ์ค๊ณ๋ฅผ ์ค์ํ์๋ค. ๋ชฉํ ๊ณต๊ธฐ๋ 10 ยฑ 2 %, ๋ชฉํ ์ฌ๋ผํ 80 ยฑ 20 mm์ ํ๋ณดํ๊ธฐ
์ํด AE์ ์ ์ ๋ํ์ ๋ฅผ ์ฌ์ฉํ์๋ค. ์ค๋ด๋ฐฐํฉ์ ์ฌ์ฉ๋ ๋ฐฐํฉํ๋ Table 8๊ณผ ๊ฐ๋ค. CS๋ ๋ถ์๋ชจ๋, NS๋ ์ฒ์ฐ๋ชจ๋, FA๋ ํ๋ผ์ด์ ์, SF๋
์ค๋ฆฌ์นด ํ, MK๋ ๋ฉํ์นด์ฌ๋ฆฐ, GGFS๋ ๊ณ ๋ก์ฌ๋๊ทธ ๋ฏธ๋ถ๋ง์ ์ฝ์ด๋ก ๋ํ๋ธ ๊ฒ์ด๋ค.
Table 8 Mix design of wet shotcrete
|
CS = Crushed Sand, NS = Natural Sand
FA = Fly Ash, SF = Silica Fume, MK = Meta Kaolin, GBFE = Ground Granulated Blast-Furnace
Slag
SF = Superplasiczer, AE = AE agent
|
2.4 ์คํ๋ฐฉ๋ฒ
2.4.1 ์ฌ๋ผํ ์ํ
๊ตณ๊ธฐ ์ ์ํฌ๋ฆฌํธ์ ์ฌ๋ผํ๋ KS F 2402(์ฝํฌ๋ฆฌํธ์ ์ฌ๋ผํ ์ํ๋ฐฉ๋ฒ)์ ์คํ์ฌ ์ธก์ ํ์๋ค.
2.4.2 ์๋ ฅ๋ฒ์ ์ํ ๊ณต๊ธฐ๋ ์ํ
๊ตณ์ง ์์ ์ฝํฌ๋ฆฌํธ์ ๊ณต๊ธฐ๋ ์ํ์ KS F 2421(๊ตณ์ง ์์ ์ฝํฌ๋ฆฌํธ์ ์๋ ฅ๋ฒ์ ์ํ ๊ณต๊ธฐ ํจ์ ๋ ์ํ๋ฐฉ๋ฒ(๊ณต๊ธฐ์ค ์๋ ฅ ๋ฐฉ๋ฒ))์ ๊ท์ ์ ์คํ์ฌ
์ธก์ ํ์๋ค. ์ํฌ๋ฆฌํธ ํ์ค ์ ๊ณต๊ธฐ๋์ด 10 ยฑ 2 %์ธ ๊ด๊ณ๋ก ๊ณต๊ธฐ๋ ์ธก์ ์ด 20 %๊น์ง ๊ฐ๋ฅํ ๊ณต๊ธฐ๋ ์ํ๊ธฐ๋ฅผ ์ฌ์ฉํ์๋ค.
2.4.3 ๋ ์ฌ๋ก์ง ์คํ
์บ๋๋ค์์ ๊ฐ๋ฐ๋ IBB ๋ ์ค๋ฏธํฐ๋ฅผ ์ฌ์ฉํ์ฌ ๋ ์ฌ๋ก์ง ์คํ์ ์ํํ์๋ค. 1994๋
D. Beaupre๊ฐ ๊ฐ๋ฐํ์ฌ UBC ๋ ์ค๋ฏธํฐ๋ผ ๋ช
๋ช
ํ ํ, IBB
ํ์ฌ๊ฐ ์์ฐํ๋งค๋ฅผ ์์ํ๋ฉด์ IBB ๋ ์ค๋ฏธํฐ๋ก ๊ฐ๋ช
์ ํ์๋ค. ์ด ์ํ ์ฅ๋น๋ Hํ์ ์ํ ๋ฌ(impeller)๊ฐ ํ์ ํ๋ฉด์ ํ์ ์๋ ๋ฐ ํ์ ์ ๋ถํ๋
ํ ํฌ๋ฅผ ์ธก์ ํ์ฌ ์์ฑ์ ๋(plastic viscosity)์ ํญ๋ณต์๋ ฅ(yield stress)๊ณผ ๊ฐ์ ๋ ์ฌ๋ก์ง ์ ์(rheological parameters),
H(Nm.s)์ G(Nm)๋ฅผ ์ธก์ ํ๊ณ ์๋ค.
์ํ๋ฐฉ๋ฒ์ ๋จผ์ Zero Strain Gage์ ํ ํฌ๊ฐ์ด ยฑ 0.5 Nm ์ด๋ด์ ๋ง๋๋ก ๋ณด์ ์ ํ ๋ค์ ์ฝํฌ๋ฆฌํธ๋ฅผ ์ธก์ ์ฉ๊ธฐ์ 200 mm๊น์ง ์ฑ์
๋๊ณ ์ฉ๊ธฐ๋ฅผ ์ฌ๋ ค ์ํ ๋ฌ๊ฐ ์ฝํฌ๋ฆฌํธ ์์ ๋ฌปํ๋๋ก ํ ํ Start Test๋ฅผ ๋๋ฌ ์คํ์ ์์ํ๊ฒ ๋๋ค. ์คํ ์์ ํ, ์ถ๊ฐ ์์
์ด ํ์ํ์ง ์์ผ๋ฉฐ
ํ
์คํธ ํ ๊ฒฐ๊ณผ๊ฐ์ IBB ๋ ์ค๋ฏธํฐ๋ฅผ ํตํ์ฌ ์ง์ ํ์ธ ๊ฐ๋ฅํ๋ฉฐ ์ปดํจํฐ์ ์ฐ๊ฒฐํ์ฌ ํ์ ์๋ ๋ฐ ํ ํฌ๊ฐ ๋ฑ์ ๊ฒฐ๊ณผ๋ฅผ ์ป์ ์ ์๋ค. Fig. 3์ IBB
Rheometer์ ์ ๋ฉด๋ถ์ ํ๋ฉด๋ถ ์ ๊ฒฝ์ด๋ค.
Fig. 3
The front and back view of IBB Rheometer
3. ์คํ๊ฒฐ๊ณผ
3.1 ํฌ์กธ๋ ์ฌ๋ฃ์ ๋ฐ๋ฅธ ๋ถ์๋ชจ๋ ์ํฌ๋ฆฌํธ์ ๋ ์ฌ๋ก์ง ํ๊ฐ
3.1.1 ๊ฒฝํ ์ ์ํฌ๋ฆฌํธ ํน์ฑ
ํฌ์กธ๋์ฌ๋ฃ์ ์ข
๋ฅ์ ๋ฐ๋ผ ํผ์
ํ์ฌ ๋ชฉํ ์ฌ๋ผํ 100 ยฑ 20 mm์ ์์
์ฑ์ ๋ง์กฑ์ํฌ ์ ์๋๋ก ์ ๋ํ์ ์ ํผ์
๋์ ๋ณํ๋ฅผ ์ฃผ์ด ์ต์ ์ํฌ๋ฆฌํธ์
๊ณต๊ธฐ๋ ๋ฐ ์ฌ๋ผํ ์ธก์ ํ์๋ค. ์ธก์ ๊ฒฐ๊ณผ๋ Table 9์ ๊ฐ๋ค.
Table 9 The amount of air and slump of crushed sand shotcrete with pozzolan material
|
3.1.2 ๋ ์ฌ๋ก์ง ์ธก์ ๊ฒฐ๊ณผ
๋ถ์๋ชจ๋๋ฅผ ์ฌ์ฉํ ํฌ์กธ๋์ฌ๋ฃ์ ์ ์ ํผ์
์จ์ ๋ฐ๋ฅธ ๋ ์ฌ๋ก์ง์ ๊ฒฐ๊ณผ๋ ํ ํฌ์ ์ฑ์ CS.Control ๋ณ์๋ฅผ ๊ธฐ์ค์ผ๋ก ๋ชจ๋ ๋ณ์์์ ๊ฐ์๋์ด ํํ์ฑ์ด
ํฅ์๋ ๊ฒ์ผ๋ก ๋ํ๋ฌ๋ค. ํ๋ผ์ด์ ์์ ๋ฉํ์นด์ฌ๋ฆฐ, ๊ณ ๋ก์ฌ๋๊ทธ ๋ฏธ๋ถ๋ง์ ์ ์ ํผ์
์ ํ ๊ฒฝ์ฐ์๋ ํ ํฌ์ ์ฑ์ด ๊ฐ์๋๋ ๋น์จ์ด ์ ์ ํธ์ด๋ AE์ ๋ณ์๋
์ค๋ฆฌ์นด ํ์์๋ ๋ง์ ์ฐจ์ด๊ฐ ์์๋ค. ํ๋ฆ์ ํญ์ CS.Control์ ๊ธฐ์ค์ผ๋ก CS.FA20์ ์ ์ธํ ๋ชจ๋ ๋ณ์์์ ํ๋ฆ์ ํญ ๊ฐ์ด ๊ฐ์ํ๋ ๊ฒฝํฅ์
๋ํ๋๋ค. ํ๋ฆ์ ํญ ๊ฐ์ด ์ฆ๊ฐํ๋ฉด ๋ถ์์ฑ์ด ํฅ์๋ ๊ฒ์ผ๋ก ํ๋จ๋๋๋ฐ ํ๋ผ์ด์ ์ ๋ณ์์์๋ง ํ๋ฆ์ ํญ ๊ฐ์ด CS.Control์ ๊ธฐ์ค์ผ๋ก ์ฆ๊ฐํ๋ ๊ฒฝํฅ์
๋ํ๋ด์๋ค. Fig. 4๋ Tattersall(1991)๊ณผ Beaupre(1994)๊ฐ ํํ ๊ฐ๋ฅ๋ฒ์๋ฅผ ๋ํ๋ธ ๊ฒ์ด๋ค. Fig. 5 ๋ฐ Table 10์
ํฌ์กธ๋ ์ฌ๋ฃ์ ๋ฐ๋ฅธ ๋ถ์๋ชจ๋ ์ํฌ๋ฆฌํธ์ ๋ ์ฌ๋ก์ง ์ธก์ ๊ฒฐ๊ณผ ๋ฐ ์ ์์ด๋ค. ์ธก์ ๊ฒฐ๊ณผ ๋๋ถ๋ถ์ ๋ณ์๊ฐ ํํ์ด ๋ถ๊ฐ๋ฅํ ๊ฒ์ผ๋ก ์์๋์์ผ๋ ๋๋ถ๋ถ์ ๋ณ์์์
ํํ์ ์ฑ๊ณตํ์๋ค.
Fig. 4
Pumpable rheology range (Tattersall 1991; Beaupre 1994)
Fig. 5
The results of rheological properties of crushed sand shotcrete with pozzolan material
Table 10 Rheology integer of crushed sand shotcrete with pozzolan material
|
3.2 ํผํ์ฌ๋ฃ(SF, AE, SP)์ ๋ฐ๋ฅธ ์ฒ์ฐ๋ชจ๋ ์ํฌ๋ฆฌํธ์ ๋ ์ฌ๋ก์ง ํ๊ฐ
3.2.1 ๊ฒฝํ ์ ์ํฌ๋ฆฌํธ ํน์ฑ
์ ๋ํ์ ๋ฐ AE์ ๋ฐ ์ค๋ฆฌ์นด ํ์ ์ ๋ฌด์ ๋ฐ๋ผ ํผ์
ํ์ฌ ๋ชฉํ ์ฌ๋ผํ 80 ยฑ 20 mm์ ์์
์ฑ์ ๋ง์กฑ์ํฌ ์ ์๋๋ก ๊ฐ๊ฐ์ ํผํ์ ์ ๋ณํ๋ฅผ ์ฃผ์ด
์ต์ ์ํฌ๋ฆฌํธ์ ๊ณต๊ธฐ๋ ๋ฐ ์ฌ๋ผํ ์ธก์ ํ์๋ค. ์ธก์ ๊ฒฐ๊ณผ๋ Table 11๊ณผ ๊ฐ๋ค. NS.Control๊ณผ NS.SF์ ๋ณ์์์๋ ํผํ์ ์ ํผ์
์ด ์์ด
์์์ ์ฌ๋ผํ๋ฅผ ์ป๊ธฐ ์ํ์ฌ ์ฝ๊ฐ์ ๊ฐ์๋ฅผ ํ์ฌ 80 ยฑ 20 mm์ ์ฌ๋ผํ๋ฅผ ๋ง์กฑ์ํฌ ์ ์์๋ค.
Table 11 The amount of air and slump of natural sand shotcrete with admixture (SF,
AE, SP)
|
3.2.2 ๋ ์ฌ๋ก์ง ์ธก์ ๊ฒฐ๊ณผ
ํผํ์ฌ๋ฃ(SF, AE, SP)์ ๋ฐ๋ฅธ ์ฒ์ฐ๋ชจ๋ ์ํฌ๋ฆฌํธ์ ๋ ์ฌ๋ก์ง์ ๊ฒฐ๊ณผ๋ ํ ํฌ์ ์ฑ์ NS.Control์ ๊ธฐ์ค์ผ๋ก NS.SF.SP.AE์ ์ ์ธํ
๋ชจ๋ ๋ณ์์์ ๊ฐ์๋์ด ํํ์ฑ์ด ํฅ์๋ ๊ฒ์ผ๋ก ํ๋จ๋๋ค. NS.SF.SP.AE์ ๋ณ์์์๋ Slump๊ฐ 150 mm ๋ฐ ๊ณต๊ธฐ๋์ด 19 %๊ฐ ๋์๋๋ฐ๋
ํ ํฌ์ ์ฑ์ด ๋์ ๊ฒ์ ํ์ธ ํ ์ ์์๋ค. ๋น๋ก ์ฌ๋ผํ๊ฐ ๊ฒฝํ์ ์ฝํฌ๋ฆฌํธ์ ์์
์ฑ ํ๊ฐ์๋จ์ผ๋ก ๋๋ฆฌ ์ฌ์ฉ๋๊ธฐ๋ ํ์ง๋ง, ์ํฌ๋ฆฌํธ์ ์์
์ฑ, ํํ์ฑ ๋ฐ
๋ถ์์ฑ ํ๊ฐ ์๋จ์ผ๋ก๋ ๋ถ์ ์ ํ๋ค๋ ๊ฒ์ผ๋ก ํ๋จ ๋๋ค.
ํ๋ฆ์ ํญ์ NS.Control์ ๊ธฐ์ค์ผ๋ก NS.SP์ ์ ์ธํ ๋ชจ๋ ๋ณ์์์ ํ๋ฆ์ ํญ ๊ฐ์ด ๊ฐ์ํ๋ ๊ฒฝํฅ์ ๋ํ๋๋ค. ํ๋ฆ์ ํญ ๊ฐ์ด ์ฆ๊ฐํ๋ฉด ๋ถ์์ฑ์ด
ํฅ์๋ ๊ฒ์ผ๋ก ํ๋จ๋๋๋ฐ NS.SP์ ๋ณ์์์๋ง ํ๋ฆ์ ํญ ๊ฐ์ด NS.Control์ ๊ธฐ์ค์ผ๋ก ์ฆ๊ฐํ๋ ๊ฒฝํฅ์ ๋ํ๋ด ์ด ๋ณ์์์๋ ๋ถ์์ฑ์ด ํฅ์ ๋ ๊ฒ์ผ๋ก
ํ๋จ๋๋ค. Fig. 6 ๋ฐ Table 12๋ ํผํ์ฌ๋ฃ(SF, AE, SP)์ ๋ฐ๋ฅธ ์ฒ์ฐ๋ชจ๋ ์ํฌ๋ฆฌํธ์ ๋ ์ฌ๋ก์ง ๊ฒฐ๊ณผ ๋ฐ ์ ์ ์ด๋ค.
Fig. 6
Result of rheological properites of natural sand shotcrete with admixture (SF, AE,
SP)
Table 12 Rheology integer of natural sand shotcrete with pozzolan material
|
3.3 ์ต์ ์ํฌ๋ฆฌํธ ํํ ๊ฒฐ๊ณผ ๋ฐ ๋ถ์
3.3.1 ๋ฐฐํฉ์ค๊ณ์ ๋ฐ๋ฅธ ์ค์ ์๋ฉํธ ํ์ด์คํธ
์๋ฉํธ ํ์ด์คํธ๋ ์๋ฉํธ, ๋ฌผ ๊ทธ๋ฆฌ๊ณ ๊ณต๊ธฐ๋์ผ๋ก ๊ตฌ์ฑ๋๋๋ฐ ์ค์ ์๋ฉํธ ํ์ด์คํธ๋ ์๋ฉํธ, ๋ฌผ ๊ทธ๋ฆฌ๊ณ ๊ตณ๊ธฐ ์ ์ํฌ๋ฆฌํธ๋ฅผ ๋์์ผ๋ก ์ธก์ ๋ ๊ณต๊ธฐ๋์ผ๋ก
๊ตฌ์ฑ๋๋ค.
๋ถ์๋ชจ๋์ ๊ฒฝ์ฐ CS.Control์ด 39.0 %๋ก ์ค์ ์๋ฉํธ ํ์ด์คํธ๊ฐ ๊ฐ์ฅ ์๊ฒ ์ฐ์ถ๋์์ผ๋ฉฐ CS.AE04๊ฐ 53.0 %๋ก ๊ฐ์ฅ ํฌ๊ฒ ์ฐ์ถ๋์๋ค.
๋ฌผ์๋ฉํธ๋น๋ 43.0 %๋ก ๋์ผํ๋ฏ๋ก ๋ฐฐํฉ์๋์ 190 kg์ผ๋ก ๊ณ ์ ๋์ด ์์ผ๋ฉฐ ๋จ์ ๋ฐ์ธ๋๋๋ 440 kg/m3์ผ๋ก ๊ณ ์ ๋์ด ์์ผ๋ ํผํ์ฌ๋ฅผ ํผ์
ํ ๊ฒฝ์ฐ์๋ ํผํ์ฌ์ ์ข
๋ฅ์ ๋ฐ๋ผ ๋ฐ๋๊ฐ ๊ฐ๊ฐ ๋ค๋ฅด๋ฏ๋ก ์ค์ ์๋ฉํธ ํ์ด์คํธ์๋ ์ผ๋ถ ์ํฅ์ ๋ฏธ์น๋ ๊ฒ์ผ๋ก ๋ํ๋ฌ๋ค.
์ฒ์ฐ๋ชจ๋์ ๊ฒฝ์ฐ NS.Control์ด 37.0 %๋ก ์ค์ ์๋ฉํธ ํ์ด์คํธ๊ฐ ๊ฐ์ฅ ์๊ฒ ์ฐ์ถ๋์์ผ๋ฉฐ NS.SF.AE๊ฐ 53.6 %๋ก ๊ฐ์ฅ ํฌ๊ฒ ์ฐ์ถ๋์๋ค.
๋ฌผ์๋ฉํธ๋น๋ 40.0 %๋ก ๋์ผํ๋ฏ๋ก ๋ฐฐํฉ์๋์ 184 kg์ผ๋ก ๊ณ ์ ๋์ด ์์ผ๋ฉฐ ๋จ์ ๋ฐ์ธ๋๋๋ 460 kg/m3์ผ๋ก ๊ณ ์ ๋์ด ์๋ค. ๊ทธ๋ฌ๋ ๊ณต๊ธฐ์ค ์๋ ฅ๋ฒ์ผ๋ก ์ธก์ ๋ ๊ณต๊ธฐ๋์ด ์ค์ ์๋ฉํธ ํ์ด์คํธ์ ๊ฐ์ฅ ํฐ ์ํฅ์ ๋ฏธ์น๋ ๊ฒ์ผ๋ก ๋ํ๋ฌ๋ค. ์ธก์ ๋ ๊ณต๊ธฐ๋์ด ํด์๋ก
์ค์ ์๋ฉํธ ํ์ด์คํธ๊ฐ ํฌ๊ฒ ๋ํ๋ฌ๋ค. Table 13์ ์ํฌ๋ฆฌํธ ํํ์ ์ํํ ๋ณ์์ ์ค์ ์๋ฉํธ ํ์ด์คํธ๋ฅผ ์ฐ์ ํ ๊ฒฐ๊ณผ๋ฅผ ๋ํ๋ธ ๊ฒ์ด๋ค.
Table 13 Cement paste and valid cement paste with pumping variables
|
3.3.2 ์ ํจ ์๋ฉํธ ํ์ด์คํธ
์ ํจ ์๋ฉํธ ํ์ด์คํธ๋ Burns(2008)๊ฐ ์ ์ํ ์ด๋ก ์ผ๋ก ์ต์ ์ํฌ๋ฆฌํธ๋ ์ผ์ ํ ์๋ ฅ์ผ๋ก ํธ์ค์์ ์์ก๋๋ฏ๋ก ๋๊ธฐ์ํ์์ ์ผ์ ํ ์ฉ์ ์ ์ฐจ์งํ๊ณ
์๋ ๊ณต๊ธฐ๋์ด ํธ์ค ์๋ ฅํ์์๋ ๋ฌผ์์ผ๋ก 100 % ๋
น์๋ ๋ค๊ณ ๊ฐ์ ํ ํ ์ฐ์ ํ ์๋ฉํธ ํ์ด์คํธ์ด๋ค.
๋ถ์๋ชจ๋๋ฅผ ์ฌ์ฉํ ์ํฌ๋ฆฌํธ ํํ์ ์ํํ ์คํ ๋ณ์์ ์ ํจ ์๋ฉํธ ํ์ด์คํธ๋ฅผ ์ฐ์ ํ ๊ฒฐ๊ณผ๋ฅผ ๋ํ๋ธ ๊ฒ์ด๋ค. CS.Control์ด 35.1 %๋ก ์ ํจ
์๋ฉํธ ํ์ด์คํธ๊ฐ ๊ฐ์ฅ ์๊ฒ ์ฐ์ถ๋์์ผ๋ฉฐ CS.AE04๊ฐ 41.3 %๋ก ๊ฐ์ฅ ํฌ๊ฒ ์ฐ์ถ๋์๋ค.
์ฒ์ฐ๋ชจ๋๋ฅผ ์ฌ์ฉํ ์ํฌ๋ฆฌํธ ํํ์ ์ํํ ์คํ ๋ณ์์ ์ ํจ์๋ฉํธ ํ์ด์คํธ๋ฅผ ์ฐ์ ํ ๊ฒฐ๊ณผ๋ฅผ ๋ํ๋ธ ๊ฒ์ด๋ค. NS.Control์ด 35.1 %๋ก ์ ํจ
์๋ฉํธ ํ์ด์คํธ๊ฐ ๊ฐ์ฅ ์๊ฒ ์ฐ์ถ๋์์ผ๋ฉฐ NS.SF.AE๊ฐ 41.9 %๋ก ๊ฐ์ฅ ํฌ๊ฒ ์ฐ์ถ๋์๋ค. Table 13์ ์ํฌ๋ฆฌํธ ํํ์ ์ํํ ์คํ ๋ณ์์
์ ํจ ์๋ฉํธ ํ์ด์คํธ๋ฅผ ์ฐ์ ํ ๊ฒฐ๊ณผ๋ฅผ ๋ํ๋ธ ๊ฒ์ด๋ค.
3.3.3 ์ด๋ก ์ ์ผ๋ก ์๊ตฌ๋๋ ์ต์ ์๋ฉํธ ํ์ด์คํธ
์ฒซ ๋ฒ์งธ๋ก ํธ์ค ๋ด๋ถ ์คํ์ธต์ ํ์ฑํ๊ธฐ ์ํ์ฌ ์๊ตฌ๋๋ ์๋ฉํธ ํ์ด์คํธ๋ Chapdelaine(2007)์ด ์ ์ํ ๊ฒ์ผ๋ก ๋ณธ ์ฐ๊ตฌ์์๋ 2 in.์
ํธ์ค๋ฅผ ์ฌ์ฉํ์์ผ๋ฏ๋ก ํธ์ค์ ์ง๊ฒฝ์ด ์ฝ 50.8 mm๋ก ์คํ์ธต์ ํ์ฑํ๊ธฐ ์ํ์ฌ ์๊ตฌ๋๋ ์ต์ ์๋ฉํธ ํ์ด์คํธ๋ ์ฝ 7.8 %๋ก ์ฐ์ถํ์๋ค. ๋ ๋ฒ์งธ๋ก
๊ฐ๊ฐ์ ๊ณจ์ฌ์ ์
๋๋ถํฌ์ ๋ฐ๋ผ ์์ฑ๋๋ ๊ณต๊ทน๋์ ์ฐ์ถํ๊ธฐ ์ํ์ฌ ๊ณจ์ฌ์ ์
๋๋ถํฌ์ ๋ฐ๋ผ ๋จ์์ฉ์ ์ค๋์ ์ธก์ ํ์๋ค. ๋จ์์ฉ์ ์ค๋๊ณผ ๊ณจ์ฌ์ ๋ฐ๋๋ก๋ถํฐ
๊ณต๊ทน๋ฅ ์ ๊ณ์ฐํ์ฌ Table 14์ ๋ํ๋ด์๋ค.
Table 14 Porosity with grading of aggregate
|
3.3.4 ์๋ฉํธ ํ์ด์คํธ์ ๋น๊ต ๋ถ์
์ด๋ก ์ ์ผ๋ก ์๊ตฌ๋๋ ์ต์ ์๋ฉํธ ํ์ด์คํธ๋ ๋ถ์๋ชจ๋๋ฅผ ์ฌ์ฉํ ๋ณ์๋ 37.3 %๋ก ๊ณ์ฐ๋์์ผ๋ฉฐ ์ฒ์ฐ๋ชจ๋๋ฅผ ์ฌ์ฉํ ๋ณ์์์๋ 37.8 %๋ก ๊ณ์ฐ๋์๋ค.
CS.AE04์ NS.SF.AE ๋ฐ NS.SF.SP.AE์ด ์ค์ ์๋ฉํธ ํ์ด์คํธ๊ฐ ์ ํจ ์๋ฉํธ ํ์ด์คํธ๋ณด๋ค ๋ง์ผ๋ฉฐ ์ ํจ ์๋ฉํธ ํ์ด์คํธ๊ฐ ์ต์ ์๊ตฌ
์๋ฉํธ ํ์ด์คํธ๋ณด๋ค ๋ง์ ๊ฒ์ผ๋ก ๋ํ๋ฌ๋ค. ๊ทธ๋ฌ๋ ๋ณธ ์ฐ๊ตฌ์ ์ฌ์ฉ๋ ์ต์ ์ํฌ๋ฆฌํธ ํํ ์ฅ๋น๋ก๋ ์ ํจ ์๋ฉํธ ํ์ด์คํธ๊ฐ ์ต์ ์๊ตฌ ์๋ฉํธ ํ์ด์คํธ๋ณด๋ค
์ ์ ๊ฒฝ์ฐ์๋ ํํ์ด ๊ฐ๋ฅํ๋ ๊ฒ์ผ๋ก ๋ํ๋ฌ๋ค. ์ด๋ฅผ 3.1์ ์ ์ํ๊ฒฐ๊ณผ์ ๋น๊ตํ๊ณ ๊ฐ์์ ์ผ๋ก ํ์ธ ํ์์ ๋ ๋ฎ์ ์์ฑ์ ๋๋ ํํ์ฑ์ ์ด๋ก์ด ์ํฅ์
๋ฏธ์น์ง๋ง ์ง๋์น๊ฒ ๋ฎ์ ์์ฑ์ ๋(30Pa.s ์ดํ)์ผ ๊ฒฝ์ฐ ํ์ด์คํธ๋ง ํํ๋๊ณ , ๊ณจ์ฌ๋ ํธ์ค ๋ด๋ถ์ ๋งํ๋ฒ๋ฆฌ๋ ์ฌ๋ฃ๋ถ๋ฆฌ ํ์์ด ๋ฐ์ํ ์ ์์ ๊ฒ์ผ๋ก
ํ๋จ๋๋ค.
Burns(2008)๊ฐ ์ ์ํ ์ ํจ ์๋ฉํธ ํ์ด์คํธ๋ ๊ณ์ฐํ๋ ๊ณผ์ ์์ ๊ณต๊ธฐ๋์ด 100 % ๋ฌผ์์ผ๋ก ๋
น์๋ค์ด๊ฐ๋ค๊ณ ๊ฐ์ ํ์๋ค. ๊ทธ๋ฌ๋ ๋ณธ ์ฐ๊ตฌ ๊ฒฐ๊ณผ์์๋
์ ํจ ์๋ฉํธ ํ์ด์คํธ๊ฐ ์ต์ ์๊ตฌ ์๋ฉํธ ํ์ด์คํธ๋ณด๋ค ์์ ๊ฒฝ์ฐ์๋ ํํ์ด ๊ฐ๋ฅํ์ผ๋ฏ๋ก ๊ณต๊ธฐ๋์ด 100 %๋ก ๋ฌผ์์ผ๋ก ๋
น์๋ค์ด๊ฐ์ง ์๋๋ค๊ณ ํ๋จ ๋๋ค.
ํํ ์ฃผ์ ๋ณ์์ ์ค์ ์๋ฉํธ ํ์ด์คํธ, ์ ํจ ์๋ฉํธ ํ์ด์คํธ ๊ทธ๋ฆฌ๊ณ ์ด๋ก ์ ์ผ๋ก ์๊ตฌ๋๋ ์ต์ ์๋ฉํธ ํ์ด์คํธ๋ฅผ ๋น๊ตํ์ฌ Table 15์ ๋ํ๋ด์๋ค.
Table 15 Results and analysis of pumping with pumping variables of wet shotcrete
|
4. ๊ฒฐ ๋ก
๋ณธ ๋
ผ๋ฌธ์์๋ ์ํฌ๋ฆฌํธ์ ๊ธฐ์ด๋ฌผ์ฑ ๋ฐ ๋ ์ฌ๋ก์งํน์ฑ์ ์ฐ๊ตฌํ์๊ณ ์ํฌ๋ฆฌํธ ํ์ค์ ํตํ์ฌ Burns(2008)๊ฐ ์ ์ํ ์ ํจ ์๋ฉํธ ํ์ด์คํธ ์ด๋ก ๊ณผ ๋น๊ตํ์ฌ
๋ค์๊ณผ ๊ฐ์ ๊ฒฐ๋ก ์ ๋์ถํ์๋ค.
1)ํฌ์กธ๋ ์ฌ๋ฃ์ ๋ฐ๋ฅธ ๋ถ์๋ชจ๋ ์ํฌ๋ฆฌํธ์ ๋ ์ฌ๋ก์ง ๊ฒฐ๊ณผ์ ๋ฐ๋ฅด๋ฉด CS.Control๊ณผ ๋น๊ตํ์ฌ ๋ชจ๋ ๋ณ์์์ ํ ํฌ์ ์ฑ์ด ์์ ํํ์ฑ์ด ํฅ์๋ ๊ฒ์ผ๋ก
ํ๋จ๋๋ค. ํ๋ฆ์ ํญ์ ๊ฒฝ์ฐ CS.Control์ ๋น๊ตํ์ฌ ํ๋ผ์ด์ ์ ๋ณ์๋ง์ด ํ๋ฆ์ ํญ์ด ์ฆ๊ฐํ์ฌ ๋ถ์์ฑ์ด ํฅ์๋ ๊ฒ์ผ๋ก ํ๋จ๋๋ค.
2)ํผํ์ฌ๋ฃ์ ๋ฐ๋ฅธ ์ฒ์ฐ๋ชจ๋ ์ํฌ๋ฆฌํธ์ ๋ ์ฌ๋ก์ง ๊ฒฐ๊ณผ์ ๋ฐ๋ฅด๋ฉด NS.Control์ ๊ธฐ์ค์ผ๋ก NS.SF.SP.AE์ ์ ์ธํ ๋ชจ๋ ๋ณ์์์ ๊ฐ์๋์ด
ํํ์ฑ์ด ํฅ์๋ ๊ฒ์ผ๋ก ํ๋จ๋๋ค. ํ๋ฆ์ ํญ์ NS.Control์ ๊ธฐ์ค์ผ๋ก NS.SP.AE ๋ณ์์์๋ง ํ๋ฆ์ ํญ ๊ฐ์ด ์ฆ๊ฐํ๋ ๊ฒฝํฅ์ ๋ํ๋ด ์ด ๋ณ์์์๋
๋ถ์์ฑ์ด ํฅ์๋ ๊ฒ์ผ๋ก ํ๋จ๋๋ค.
3)๊ณต๊ธฐ ์ฐํ์ ์ ๋ณ์์ ๊ฒฝ์ฐ NS.SF.SP.AE์ ๋ณ์๋ฅผ ์ ์ธํ CS.AE04์ NS.SF.AE์ ๋ณ์์์ ๊ธฐ์ค Control ๋ฐฐํฉ์ ๋นํ์ฌ ํ ํฌ์ ์ฑ๊ณผ
ํ๋ฆ์ ํญ์ด ๊ธ๊ฒฉํ๊ฒ ๊ฐ์ํ๋ ๊ฒ์ผ๋ก ๋ํ๋ฌ์ผ๋ฉฐ ํ ํฌ์ ์ฑ ๊ฐ์๋ก ํํ์ฑ ํฅ์์ด ์์๋๋ฉฐ ํ๋ฆ์ ํญ ์ ํ๋ก ๋ถ์์ฑ ๋ํ ์ ํ๊ฐ ์์๋๋ Beaupre(1994)์
์ด๋ก ์ ์ํ์ฌ ์ํฌ๋ฆฌํ
์ค ๊ณต๊ธฐ๊ฐ ๊ฑฐ์ ๋ชจ๋ ์์ฐ๋์ด ๋ถ์์ฑ์ ์ฆ๊ฐ๋ ๊ฒ์ผ๋ก ์์๋๋ค.
4)์ ํจ ์๋ฉํธ ํ์ด์คํธ ์ด๋ก ์ ๋ง์กฑํ์ง ๋ชปํ๋๋ผ๋ ํํ์ด ๊ฐ๋ฅํ์ฌ ์ ํจ ์๋ฉํธ ํ์ด์คํธ ์ด๋ก ์ ์ ์ฉํ์ง ๋ชปํ์๋ค. ๋ฐ๋ผ์ ์ฝํฌ๋ฆฌํธ ๋ด์ ๋ชจ๋ ๊ณต๊ธฐ๊ฐ
ํํ ์ค์ ํํ์๋ ฅ์ ์ํด ๋ชจ๋ ์๋ฉํธ ํ์ด์คํธ์ ๋
น๋๋ค๋ Burns(2008)์ ์ ํจ ํ์ด์คํธ ์ด๋ก (real paste concept)์ ์ผ๋ถ ์์
ํ ํ์๊ฐ ์๋ค.