์ด๊ธฐ์
(Ki-Won Lee)
1
์ค์ํ
(Sang-Hoon Oh)
2โ
-
์ ํ์,๋ถ์ฐ๋ํ๊ต ๊ฑด์ถ๊ณตํ๊ณผ ๊ณตํ์์ฌ
-
์ ํ์,๋ถ์ฐ๋ํ๊ต ๊ฑด์ถ๊ณตํ๊ณผ ๊ต์ ๊ณตํ๋ฐ์ฌ
Copyright ยฉ The Korea Institute for Structural Maintenance and Inspection
ํค์๋
ํ์ค์๋, ์ ํฉ์์ธ, ์ทจ์ฑํ๊ดด, ์์ฑ๋ณํ๋ฅ๋ ฅ, ๋ด์ง์ฑ๋ฅ
Key words
Load velocity, Connection detail, Brittle fracture, Plastic deformation performance, Seismic performance
1. ์ ๋ก
์ผ๋ฐ์ ์ผ๋ก ๊ฐ๊ตฌ์กฐ๋ ์กฐ์ ๊ตฌ์กฐ ๋ฐ ์ฒ ๊ทผ์ฝํฌ๋ฆฌํธ๊ตฌ์กฐ ๋ฑ๊ณผ ๋น๊ตํ์์ ๋ ๋ด์ง์ฑ๋ฅ์ด ์ฐ์ํ ๊ตฌ์กฐ๋ก ํ๊ฐ๋๋ค. ์ด๋ ๊ฐ๊ตฌ์กฐ์ฌ๋ ์ฐ์ฑ์ฌ๋ฃ์ด๋ฉฐ, ํ์ฑ๋ณํ ์ดํ์
์์ฑ๋ณํ๋ฅ๋ ฅ์ด ์ฐ์ํ์ฌ ํ๊ดด์ ์ด๋ฅด๊ธฐ๊น์ง ์ฐ์ฑ๋ณํ์ ์ง์ํ๋ ๊ฒ์ด ์์ธ์ผ๋ก ์์ฉํ๋ค. ํ์ง๋ง ๋
ธ์ค๋ฆฌ์ง ์ง์ง(1994)๊ณผ ๊ณ ๋ฒ ์ง์ง(1995)์ ์ฌ๋ก์
๋ฐ๋ฅด๋ฉด ๊ฐ๊ตฌ์กฐ๋ฌผ์ ๊ฐ์ง์ด ์์ฉํ๋ ๊ฒฝ์ฐ ์ทจ์ฑ๊ฑฐ๋์ ํตํ ์ทจ์ฑํ๊ดด๊ฐ ๋ฐ์ํ๊ณ , ํนํ ์ผ๋ณธ์์๋ ์ง์งํผํด๋ก ์ธํด ์๋ฐฑ๋์ ์คยท์ ์ธต ๊ฐ๊ตฌ์กฐ๋ฌผ์ ๋ณด-๊ธฐ๋ฅ
์ ํฉ๋ถ์ ์ทจ์ฑํ๊ดด๊ฐ ๋ฐ์ํ ์ฌ๋ก๊ฐ ์กด์ฌํ๋ค. ์ทจ์ฑํ๊ดด๊ฐ ๋ฐ์ํ๋ ๊ฒฝ์ฐ ๊ฐ๊ตฌ์กฐ์ฌ๊ฐ ์ถฉ๋ถํ ์์ฑ๋ณํํ๊ธฐ ์ด์ ์ ํ๊ดด๊ฐ ๋ฐ์ํจ์ ๋ฐ๋ผ ๋ด์ง์ฑ๋ฅ์ด ์ ํ๋๊ณ ,
์ด์ ๊ฐ์ ์ ํฉ๋ถ์ ํ๊ดด๋ ๊ฑด์ถ๋ฌผ ์ ์ฒด๊ณจ์กฐ์ ๋ถ๊ดด๋ก ์ด์ด์ง ์ํ์ฑ์ด ์๋ค. ๋ฐ๋ผ์ ์ ํฉ๋ถ์ ์ทจ์ฑํ๊ดด๋ ๊ตฌ์กฐ๋ฌผ์ ๋งค์ฐ ์น๋ช
์ ์ธ ๊ตฌ์กฐ์์์ผ๋ก ์์ฉํ๋ฉฐ,
์ด์ ๋ฐ๋ผ ๋ฏธ๊ตญ๊ณผ ์ผ๋ณธ ๋ฑ ์ง์งํผํด ๊ตญ๊ฐ๋ค์ ์ค์ฌ์ผ๋ก ์ทจ์ฑํ๊ดด์ ๋ํ ๋ฌธ์ ์ ๋ฐ ์ ํฉ๋ถ ๋ด์ง์ค๊ณ์ ๋ํ ์ง์์ ์ธ ์ฐ๊ตฌ๊ฐ ํ๋ฐํ ์งํ๋์๋ค(SAC Joint Venture, 2000).
์ทจ์ฑํ๊ดด๋ ๊ตฌ์กฐ๋ฌผ์ ํ๊ดด๊ฑฐ๋ ์ค ํ๋๋ก์ ๊ตฌ์กฐ์ฌ๋ฃ์ ์์ฑ๋ณํ๋ฅ๋ ฅ ์ ํ์ ํฐ ์ํฅ์ ๋ฏธ์น๋ค. ์ทจ์ฑํ๊ดด ๋ฐ์์ ์ฃผ์ ์์ธ์ ์ฌ๋ฃ์ ๋ฌธ์ , ๊ตญ๋ถ์ ์ธ ์๋ ฅ์ง์ค,
์จ๋์ ์ํฅ ๋ฑ ๋ค์ํ๋ฉฐ, ๋์ ํ์ค์๋ ์ญ์ ์ฃผ์ ์์ธ์ผ๋ก ์์ฉํ๋ค. ์ด์ ๊ด๋ จํ์ฌ ๊ฑด์ถ, ๊ธฐ๊ณ, ์ฌ๋ฃ ๋ฑ ๊ณตํ์ ์ฌ๋ฌ ๋ถ์ผ์์ ๊ด์ฌ์ ๊ฐ์ง๊ณ ์ฐ๊ตฌ๊ฐ
์ํ๋์์ผ๋ฉฐ, ๋์ ํ์ค์๋๊ฐ ๊ฐํด์ง๋ ๊ฒฝ์ฐ ์ฌ๋ฃ์ ์ฐ์ฑ์ด ์ ํ๋๊ณ , ์ต๋ ๋ณํ๋ฅ ์ด ๊ฐ์ํ๋ ๊ฒ์ผ๋ก ๋ํ๋ฌ๋ค(Bomel, 1999; Yu et al., 2009; 2006; Kim et al., 2008). ํ์ง๋ง ํ์ฌ ๊ตญ๋ดยท์ธ ์ ํฉ๋ถ ๋ด์ง์ฑ๋ฅํ๊ฐ์ ๋๋ถ๋ถ์ ์ ์ ์คํ์ ํตํด ์ํ๋๊ณ ์์ผ๋ฉฐ, ์คํ๋ฐฉ๋ฒ์ผ๋ก๋ FEMA 350(SAC Joint Venture,
2000)์์ ์ ์ํ๊ณ ์๋ ๊ธฐ์ค์ ์ฌ์ฉํ๊ณ ์๋ค. ๋ฐ๋ณต์ฌํ์ ์ฐจ๋ ๋ชฉํํ์ ๊ฐ์ ๋ํ์ฌ ์ ํด์ง ์๋๋ก ์ผ์ ํ๊ฒ ๋ฐ๋ณตํ์ค์ ๊ฐํ๋ ๋ฐฉ์์ด๋ฉฐ, ์ฝ 0.5~
1.0mm/s์ ๋ฎ์ ํ์ค์๋๋ฅผ ๊ฐ์ง๋ค. ์ด๋ ์ง์ง ์ ๋ฐ์ํ๋ ๋์ ํ์ค์๋์ ๋ถ๊ท์น์ฑ์ ๊ฐ์ง๋ ๋์ ํ์ค๊ณผ ๋ค๋ฅธ ์ฑ์ง์ ๊ฐ์ง๋ค. ์ด์ ๋ฐ๋ผ ๊ธฐ์กด
๋ด์ง์ฑ๋ฅํ๊ฐ๋ ๋์ ํ์ค์๋์ ์ํ ์ฌ๋ฃ ์ฐ์ฑ ์ ํ ๋ฐ ์ต๋๋ณํ๋ฅ ๊ฐ์ ๋ฑ์ ์์์ ๋ฐ๋ฅธ ์ทจ์ฑํ๊ดด๊ฐ ์ถฉ๋ถํ ๊ณ ๋ ค๋์ง ์์์ ๊ฐ๋ฅ์ฑ์ด ์กด์ฌํ๋ค.
๋ฐ๋ผ์ ๋ณธ ์ฐ๊ตฌ์์๋ ๊ธฐ์กด ์คํ๋ฐฉ๋ฒ์ ๋ฐ๋ฅธ ๋ฎ์ ํ์ค์๋์์์ ์ ์ ์คํ๊ณผ ์ง๋๋๋ฅผ ์ด์ฉํ ๋์ ํ์ค์๋์์์ ๋์ ์คํ์ ๊ฐ๊ฐ ์ค์ํ๋ค. ๊ฐ ์คํ๊ฒฐ๊ณผ์
๋ฐ๋ฅธ ํ๊ดดํ์ ๋ฐ ๊ตฌ์กฐ์ฑ๋ฅ ๋ฑ์ ๋น๊ตยท๋ถ์ํ๊ณ ์ต์ข
์ ์ผ๋ก ํ์ค์๋์ ํฌ๊ธฐ๊ฐ ์ ํฉ๋ถ์ ๋ด์ง์ฑ๋ฅ์ ๋ฏธ์น๋ ์ํฅ์ ๋ถ์ํ๋ค.
2. ์คํ์ฒด ๊ฐ์
๋ณด-๊ธฐ๋ฅ ์ ํฉ๋ถ์ ๋ด์ง์ฑ๋ฅ์ ๊ฒํ ํ๊ธฐ ์ํด ๊ตญ๋ด์์ ๊ฐ์ฅ ์ผ๋ฐ์ ์ผ๋ก ์ฌ์ฉํ๋ ์ ํฉ์์ธ๋ฅผ ๋์ ์ ํฉ๋ถ๋ก ์ ์ ํ๋ค. ๋ฐ๋ผ์ ์คํ์ฒด์ ์ ์ฉํ๋ ์ ํฉ์์ธ๋
๊ฑด์ถ๊ฐ๊ตฌ์กฐ ํ์ค์ ํฉ์์ธ์ง์นจ(KSSC, 2018)์ ๋ฐ๋ผ ์ ์ฉ์ ๋ชจ๋ฉํธ ์ ํฉ๋ถ(Welded Flange-Welded Web)์ ์จ๋ธ๋ณผํธ ํ๋์ง์ฉ์ ์ ํฉ๋ถ(Welded Flange-Bolted Web)๋ฅผ
๋์ ์ ํฉ๋ถ๋ก ์ ์ ํ์ฌ, ๊ฐ ์คํ์ฒด์ ์ ํฉ์์ธ์ ๋ฐ๋ผ WF-WW์ WF-BW๋ก ๋ช
๋ช
ํ๋ค. ์ ์ ยท๋์ ์คํ์ ๋ฐ๋ฅธ ๋ด์ง์ฑ๋ฅ์ ๋ช
ํํ๊ฒ ๊ตฌ๋ถํ๊ธฐ ์ํด ๊ฐ
์คํ์ ์ฌ์ฉ๋๋ ์คํ์ฒด๋ ๋์ผํ ์ ํฉ์์ธ๋ฅผ ์ ์ฉํ์ฌ ์ ์ํ๋ฉฐ, ์ ์ ์คํ์ฒด์ ๊ฒฝ์ฐ S(Static)๋ฅผ ๋์ ์คํ์ฒด์ ๊ฒฝ์ฐ D(Dynamic)๋ฅผ ์ด์ฉํ์ฌ
์คํ์ฒด ๋ช
์ ๊ตฌ๋ถํ๋ค. WF-WW์ WF-BW ์ ํฉ์์ธ๋ฅผ ์ ์ฉํ ์ ์ ์คํ์ฒด์ ํ์์ Fig. 1์ ๋์ ์คํ์ฒด์ ํ์์ Fig. 2์ ๊ฐ๊ฐ ๋ํ๋ธ๋ค. Table 3์ ์คํ์ฒด ๊ฐ์๋ฅผ ์ ๋ฆฌํ์ฌ ๋ํ๋ธ๋ค. WF-BW ์คํ์ฒด์ ๊ฒฝ์ฐ F10T M24 ๊ณ ์ฅ๋ ฅ ๋ณผํธ 3๊ฐ๋ฅผ ์ฌ์ฉํ 1๋ฉด ์ ๋จ ๋ง์ฐฐ์ ํฉ์ด๋ฉฐ, ํ ํฌ ๋ ์น๋ฅผ ์ฌ์ฉํ์ฌ
20kNยทmm์ ํ ํฌ ๊ฐ์ ๋ถ์ฌํ๋ค. ์ ์ ยท๋์ ์คํ์ฒด์ ๋ณด ๊ธธ์ด ์ค์ฐจ๋ ์คํ์ฒด ์ธํ
์ํฉ์ ๊ณ ๋ คํ ์์น๋ก์ ๋ณด ๊ธธ์ด ์ฐจ์ด๋ฅผ ๋ฐ์ํ ๊ฒฐ๊ณผ๋ฅผ ๋ถ์์ ํ์๋ก
ํ๋ค.
Fig. 1 Test subject diagram (static test)
Fig. 2 Test subject diagram (dynamic test)
Table 1 Summary of test subject
Test method
|
Static
|
Dynamic
|
Test subject name
|
WF-WW-S
|
WF-BW-S
|
WF-WW-D
|
WF-BW-D
|
Beam
|
Section
|
H-600ร200ร11ร17
|
H-600ร200ร11ร17
|
H-600ร200ร11ร17
|
H-600ร200ร11ร17
|
Steel type
|
SS275
|
SS275
|
SS275
|
SS275
|
Length
|
3,210mm
|
3,210mm
|
3,190mm
|
3,190mm
|
Column
|
Section
|
H-400ร408ร21ร21
|
H-400ร408ร21ร21
|
H-400ร408ร21ร21
|
H-400ร408ร21ร21
|
Steel type
|
SM355
|
SM355
|
SM355
|
SM355
|
Length
|
2,100mm
|
2,100mm
|
2,100mm
|
2,100mm
|
Beam-Column Yield strength ratio
|
0.57
|
0.57
|
0.57
|
0.57
|
Column plate
|
Section
|
800ร600ร20
|
800ร600ร20
|
800ร600ร20
|
800ร600ร20
|
Steel type
|
SS275
|
SS275
|
SS275
|
SS275
|
Shear tab
|
Section
|
-
|
420ร110ร15
|
-
|
420ร110ร15
|
Steel type
|
-
|
SS275
|
-
|
SS275
|
3. ์ ์ ์คํ
๋ณธ ์ฐ๊ตฌ์์๋ ์คํ ๊ฒฐ๊ณผ๋ฐ์ดํฐ์ ์ ๋ขฐ์ฑ์ ์ํด ์ ํฉ๋ถ ์ค๋ํ ์ ์ ์คํ์ ์ํํ๋ค. ๋ณด์ ๊ฑฐ๋ํน์ฑ์ ๋ถ์ํ๊ธฐ ์ํด ๊ธฐ๋ฅ์ ์์ ๊ฐ์ฒด์ ์ญํ ์ ์ํํ ์
์๋๋ก ์ ์ํ์ฌ, ๊ฐ๊ธฐ๋ฅ-์ฝ๋ณด์ ๋ณด ๋ถ๊ดดํ ๋ฉ์ปค๋์ฆ์ ๊ฐ์ง๋๋ก ์ค๊ณํ๋ค. ์ ์ ์คํ ๋ด์์์ ์ฃผ์ ์คํ๋ณ์๋ ๋ณด-๊ธฐ๋ฅ ์ ํฉ์์ธ์ด๋ค.
3.1 ์คํ ๊ฐ์
3.1.1 ์คํ ๋ฐฉ๋ฒ ๋ฐ ์ธํ
๋ณด ๊ฐ๋ ฅ๋ถ์ 3์ถ ํ์ ์ ํ์ฉํ๋ 1,000kN ์ฉ๋์ ์ก์ถ์์ดํฐ๋ฅผ ์ค์นํ๋ค. ์ก์ถ์์ดํฐ์ ๋ณ์์ ์ด์ ๋ฐ๋ผ ๋ณด-๊ธฐ๋ฅ ์ ํฉ๋ถ์ ๋ฐ์ํ๋ ๋ชจ๋ฉํธ๋ฅผ ์ธก์ ํ
์ ์๋ค. ์คํ ์ ๋ณด ๋ถ์ฌ์ ํก๋ฐฉํฅ ์ข๊ตด ๋ฐฉ์ง๋ฅผ ์ํ์ฌ ๊ธฐ๋ฅ ํ๋์ง๋ก๋ถํฐ ์์ฑํ๊ณ๋น์ง์ง๊ธธ์ด(์ฝ 1,700mm) ์ดํ๊ฐ ๋๋ ์ง์ ์ ํก์ข๊ตด ๋ฐฉ์ง์ง๊ทธ๋ฅผ
์ค์นํ๊ณ , ํก์ข๊ตด ๋ฐฉ์ง์ง๊ทธ ์๋ถ๋ถํฐ ๋ณด ์์ ๋จ๊น์ง์ ๋ฉด์ธ๋ฐฉํฅ ๋ณํ์ ์ต์ํ์ผ๋ก ์ต์ ํ๊ธฐ ์ํด ์ก์ถ์์ดํฐ์ ๊ทผ์ ํ๊ฒ ํก์ข๊ตด ๋ฐฉ์ง์ง๊ทธ๋ฅผ ์ถ๊ฐ์ ์ผ๋ก ์ค์นํ๋ค.
์ ์ ์คํ์ ์คํ์ฒด ์ธํ
๋๋ Fig. 3๊ณผ ๊ฐ๋ค.
Fig. 3 Test subject setting diagram (static test)
3.1.2 ๊ฐ๋ ฅ ํจํด
๊ธฐ์กด ์ ํฉ๋ถ ์ ์ ์คํ๋ฐฉ๋ฒ๊ณผ ๋์ผํ ๊ฐ๋ ฅ ํจํด์ ์ด์ฉํ์ฌ ์ ์ ์คํ์ ๊ณํํ๋ค. ์ ํฉ๋ถ ๋ฐ๋ณต์ฌํ์ ์ฐจ๋ Fig. 4์ ๊ฐ์ผ๋ฉฐ, ์ด์ ๋ฐ๋ฅธ ์คํ๋จ๊ณ๋ณ ๊ฐ๋ ฅํจํด์ Table 2์ ๊ฐ๋ค.
Fig. 4 Load pattern (static test)
Table 2 Summary of load pattern (static test)
Step
|
Cycle
|
Displacement
[mm]
|
Time
period
[sec]
|
Loading velocity
[mm/s]
|
Angle of
rotation
[rad]
|
1
|
6
|
12.8
|
10.2
|
30
|
0.00375
|
2
|
6
|
17.1
|
13.6
|
30
|
0.005
|
3
|
6
|
25.6
|
20.5
|
30
|
0.0075
|
4
|
4
|
34.1
|
10.9
|
50
|
0.01
|
5
|
2
|
51.2
|
8.2
|
50
|
0.015
|
6
|
2
|
68.2
|
10.9
|
50
|
0.02
|
7
|
2
|
102.3
|
13.6
|
60
|
0.03
|
8
|
2
|
136.4
|
18.2
|
60
|
0.04
|
9
|
2
|
170.5
|
22.7
|
60
|
0.05
|
10
|
2
|
204.6
|
27.3
|
60
|
0.06
|
3.1.3 ์ธก์ ๊ณํ
๋ณด-๊ธฐ๋ฅ ์ ํฉ๋ถ ์คํ์ ๋ฐ๋ฅธ ํ์ค-๋ณ์ ์ด๋ ฅ๊ณก์ ์ ํจ๋์กด์ ์ ๋จ๋ณํ, ๊ธฐ๋ฅ์ ํจ๋ณํ ๋ฐ ๋ณด์ ํจ๋ณํ์ด ๋ชจ๋ ํฌํจ๋ ํํ์ด๋ค. ๋ฐ๋ผ์ ์ ํฉ๋ถ์์ ๋ณด์
ํจ๋ณํ์ ๋์ถํ๊ธฐ ์ํด์๋ ๊ธฐ๋ฅ ํจ๋์กด์ ์ ๋จ๋ณํ ๋ฐ ๊ธฐ๋ฅ์ ํจ๋ณํ์ ๊ณ ๋ คํ์ฌ์ผ ํ๋ค.
์ ์ ์คํ์ ๊ฒฝ์ฐ ์ ์ฒด ์์ง๋ณํ ์ธก์ ์ ์ํ ๋ณด ์์ ๋จ 1๊ฐ์, ๊ธฐ๋ฅ ํจ๋์กด์ ์ ๋จ๋ณํ์ ์ธก์ ํ๊ธฐ ์ํ ๊ธฐ๋ฅ ํจ๋์กด์ ๋๊ฐ๋ฐฉํฅ 2๊ฐ์ ๋ฐ ๊ธฐ๋ฅ์ ํจ๋ณํ
์ธก์ ์ ์ํ ๊ธฐ๋ฅ ํจ๋์กด ๋ณด๊ฐ ์คํฐํ๋ ๋คํธ 2๊ฐ์๋ฅผ ํฌํจ ์ด 5๊ฐ์ ๋ณ์๊ณ(LVDT)๋ฅผ ์ค์นํ๋ค. ๋ํ ๋ณํ๋ฅ ๊ฒ์ด์ง๋ฅผ ์ค์นํ์ฌ ๊ฐ ์คํ์ฒด์ ๋ณด
ํ๋์ง์ ๋ณด ์จ๋ธ์ ํญ๋ณต์์ ๋ฐ ์์ฑ๋ณํ๋ฅ ๋ฑ์ ์ธก์ ํ๊ธฐ ์ํ ๊ณํ์ ์๋ฆฝํ๋ค. ๋ ์คํ์ฒด์ ๋ณด ์ยทํ๋ถ ํ๋์ง ๋ฐ ์จ๋ธ์์ ์ต๋์๋ ฅ์ด ๋ฐ์ํ ๊ฒ์ผ๋ก
์์๋๋ ์ง์ ์ ๋ฑ๊ฐ๊ฒฉ์ผ๋ก ๊ฐ๊ฐ 5๊ฐ์ ๋ณํ๋ฅ ๊ฒ์ด์ง๋ฅผ ๋ถ์ฐฉํ๊ณ , WF-BW-S์ ๊ฒฝ์ฐ ์ ๋จํญ์ ๊ณ ๋ คํ์ฌ ์์น๋ฅผ ์กฐ์ ํ์ฌ ๋ถ์ฐฉํ๋ค. ์คํ์ฒด๋ณ ๊ณ์ธก์ฅ์น
์ค์น๋๋ Fig. 5์ ๊ฐ๋ค.
Fig. 5 Measuring device installation diagram (static test)
3.2 ์คํ ๊ฒฐ๊ณผ
3.2.1 ์ฌ๋ฃ์ธ์ฅ์ํ
์คํ์ฒด ์ ์์ ์ฌ์ฉ๋ ๊ฐ์ฌ์ ๊ตฌ์กฐํน์ฑ์ ํ์
ํ๊ธฐ ์ํด ์ฌ๋ฃ์ธ์ฅ์ํ์ ์ค์ํ๋ค. ๊ธฐ๋ฅ์ ์์ ๊ฐ์ฒด๋ก ๊ฐ์ ํ๋ฏ๋ก ๋ณด์ ์ฌ์ฉ๋ SS275 ๊ฐ์ฌ๋ฅผ ๋์์ผ๋ก
์ฌ๋ฃ์ธ์ฅ์ํ์ ์ค์ํ๋ค. ์ฌ๋ฃ์ธ์ฅ์ํ๊ฒฐ๊ณผ์ ๋ฐ๋ฅธ SS275 ๊ฐ์ฌ์ ์๋ ฅ-๋ณํ๋ฅ ๊ด๊ณ๋ Fig. 6๊ณผ ๊ฐ๋ค.
Fig. 6 Result of material tensile test
3.2.2 ์ ํฉ๋ถ ๋ณํ ์์ ๊ฒํ
๊ฐ๊ตฌ์กฐ ์ ํฉ๋ถ ์์ ์ค ๋ณด์ ๊ตฌ์กฐ์ฑ๋ฅ์ ๋ช
ํํ ๋ถ์ํ๊ธฐ ์ํด์๋ ๋ณด์ ์์ ํจ๋ณํ์ ๋์ถํ ํ์๊ฐ ์๋ค. ๋ฐ๋ผ์ ํ์ค-๋ณ์ ์ ์ฒด ์ด๋ ฅ๊ณก์ ์์ ํจ๋์กด์
์ ๋จ๋ณํ ๋ฐ ๊ธฐ๋ฅ์ ํจ๋ณํ์ ์ ํ์ฌ ๋ณด์ ์์ ํจ๋ณํ์ ๋์ถํ์๋ค. ์ ํฉ๋ถ ๋ณํ ์์๋ณ ํ์ค-๋ณ์ ๊ด๊ณ๋ Figs. 7๊ณผ 8๊ณผ ๊ฐ๋ค. Figs. 7(b)์ 8(b)์ ๊ฒฝ์ฐ ๊ธฐ์ค์ ์์ ยฑ10mm ์ด๋ด์ ๋ฏธ์ธํ ๋ณํ์ด ๋ฐ์ํ์๋ค. ๊ธฐ๋ฅ ํจ๋ณํ์ ์ํ ์์ง๋ณํ์ ํฌํจ๋๋ ๊ฐ์์ ๊ณ ๋ คํ์์ ๋, ์ ์ฒด ๋ณํ
์ค ๋ณด์ ํจ๋ณํ์ ๋ฏธ์น๋ ํจ๋์กด์ ์ ๋จ๋ณํ์ ์ํ ์ํฅ์ ๋ฌด์ํ ์ ์์ ๊ฒ์ผ๋ก ํ๋จ๋๋ค. Figs. 7(c)์ 8(c)์ ๊ฒฝ์ฐ ยฑ20kN ๊ตฌ๊ฐ์์์ ์ํ์ด๋์ ์ ์ธํ ๋๋จธ์ง ๊ตฌ๊ฐ์์ ํ์ฑ์์ญ์ ๋จธ๋ฌด๋ฅด๊ณ ์๋ ๊ฒ์ ํ์ธํ์์ผ๋ฉฐ, ์ด๋ฅผ ์ ํ ๋ณด์ ํจ๋ณํ ๊ณก์ ์
Figs. 7(d)์ 8(d)์ ๋ํ๋๋ค. ์ ํฉ๋ถ ๋ณํ ์์๋ฅผ ๊ฒํ ํ ๊ฒฐ๊ณผ ๋ ์คํ์ฒด ๋ชจ๋ ๊ทนํํ๊ณ์ํ์์ ๊ธฐ๋ฅ์ ํญ๋ณตํ์ง ์์ ๊ฒ์ผ๋ก ํ๋จ๋๋ค. ๋ํ ๋ณด์ ํจ๋ณํ์
๋ํ ํ์ค-๋ณ์ ๊ด๊ณ๋ฅผ ๋ช
ํํ๊ฒ ๋์ถํ ๊ฒ์ผ๋ก ๋ณด์ ๊ณ์ธก์ ๋ขฐ์ฑ์ ๋์ ๊ฒ์ผ๋ก ํ๋จ๋๋ฉฐ, ๋์ ์คํ ์ํ์ ํจ๋์กด์ ์ ๋จ๋ณํ ์ธก์ ์ ์๋ตํ ์ ์์ ๊ฒ์ผ๋ก
์ฌ๋ฃ๋๋ค.
Fig. 7 Displacement element of steel connection (WF-WW-S)
Fig. 8 Displacement element of steel connection (WF-BW-S)
3.2.3 ๋ณด ์์์ ๋ชจ๋ฉํธ-ํ์ ๊ฐ ์ด๋ ฅ๊ณก์ ๋ฐ ํ๊ดดํ์
์คํ์ ๊ฒฐ๊ณผ๋ฐ์ดํฐ๋ฅผ ํตํด ๋์ถํ ๋ณด ์์์ ๋ชจ๋ฉํธ-ํ์ ๊ฐ ์ด๋ ฅ๊ณก์ ์ Figs. 9์ 10๊ณผ ๊ฐ์ผ๋ฉฐ, ๊ทธ๋ํ์์ ์ํํ์ ์ ๋ณด ๋ถ์ฌ์ ์ ์์ฑ๋ชจ๋ฉํธ์ 80% ์ง์ ์ ์๋ฏธํ๋ค. WF-WW-S์ ๊ฒฝ์ฐ ์ ๋ฐฉํฅ ์ต๋๋ชจ๋ฉํธ 1,240.3kNยทm,
๋ถ๋ฐฉํฅ ์ต๋๋ชจ๋ฉํธ 1,189.9kNยทm๋ก ๋ณด์ ์ ์์ฑ๋ชจ๋ฉํธ ์ด๋ก ๊ฐ(896.1kNยทm)์ ์ํํ๋ ๊ฒ์ผ๋ก ๋ํ๋ฌ๋ค. ์คํ์ 10step 1cycle(0.06rad)
์ ๋ฐฉํฅ ๊ฐ๋ ฅ๋จ๊ณ์์ ์ ํฉ๋ถ์ธก ๋ณด ๋จ๋ถ ์๋ถํ๋์ง์์ ์ทจ์ฑํ๊ดด๊ฐ ๋ฐ์ํ๋ฉฐ ์ข
๋ฃ๋์๋ค. WF-BW-S์ ๊ฒฝ์ฐ ์ ๋ฐฉํฅ ์ต๋๋ชจ๋ฉํธ 986.7kNยทm, ๋ถ๋ฐฉํฅ
์ต๋๋ชจ๋ฉํธ 1,062.1kNยทm๋ก ๋ณด์ ์ ์์ฑ๋ชจ๋ฉํธ ์ด๋ก ๊ฐ(896.1kNยทm)์ ์ํํ๋ ๊ฒ์ผ๋ก ๋ํ๋ฌ๋ค. ์คํ ๋์ค ๋ง์ฐฐ์ ํฉ์ ๋ํ ๋ณผํธ ํ๋ฆผ ๋ฑ์
ํ์์ ๋ฐ์ํ์ง ์์์ผ๋ฉฐ, ์คํ์ 8step 1cycle(0.04rad) ์ ๋ฐฉํฅ ๊ฐ๋ ฅ๋จ๊ณ์์ ์ ํฉ๋ถ์ธก ๋ณด ๋จ๋ถ ์๋ถํ๋์ง์์ ์ทจ์ฑํ๊ดด๊ฐ ๋ฐ์ํ๋ฉฐ ์ข
๋ฃ๋์๋ค.
์คํ์ฒด๋ณ ํ๊ดดํ์์ Figs. 11๊ณผ 12์ ๊ฐ๋ค. WF-WW-S์ ๊ฒฝ์ฐ ๋ณด ์๋ถํ๋์ง์์ ์ทจ์ฑํ๊ดด๊ฐ ๋ฐ์ํ์์ผ๋, ๋ณด ํ๊ดด๋จ๋ฉด์ ์กด์ฌํ๋ ์ฐ์ฑํ๊ดด๊ฑฐ๋์ ํ์ ์ ํตํด ์ถฉ๋ถํ ์์ฑ๋ณํ์
ํ ๊ฒ์ผ๋ก ์ฌ๋ฃ๋์๋ค. ๋ํ ์ ์ฉ์ ๋ชจ๋ฉํธ ์ ํฉ๋ถ์ ์ ํฉํํ์ ๋ฐ๋ผ ๋ณด ์๋ถํ๋์ง์ ํจ๊ป ๋ณด ์จ๋ธ๋ ์ฝ 200mm ํ๊ดด๋ ๊ฒ์ผ๋ก ๋ํ๋ฌ์ผ๋ฉฐ, ๋น ๋ฅธ
๊ท ์ด์๋ ํ์์์ ์ทจ์ฑํ๊ดด๊ฑฐ๋์ ๋ณด์๋ค. WF-BW-S์ ๋ณด ํ๊ดด๋จ๋ฉด์์๋ WF-WW -S์ ๋นํด ๋ ํฐ ์ทจ์ฑํ๊ดด๊ฑฐ๋์ด ๋ฐ์ํ ๊ฒ์ผ๋ก ์ฌ๋ฃ๋๋ฉฐ, ๋ณด
์จ๋ธ ๋ณผํธ์ ํฉ๋ถ์ ๋ชจ์ฌ๋ ์ฐ๋จ๋ถ์ ๋ณํ์ ์ ์ธํ ๋ค๋ฅธ ์์์ ๋ํ๋์ง ์์๋ค. ๋ฐ๋ผ์ ์ฉ์ ๋ ๋ณด ํ๋์ง์ ์๋ ฅ์ด ์ง์ค๋์ด ์๊ฐ์ ์ผ๋ก ์ทจ์ฑํ๊ดด๊ฐ ๋ฐ์ํ
๊ฒ์ผ๋ก ํ๋จ๋๋ค.
Fig. 9 Moment-rotation curve (WF-WW-S)
Fig. 10 Moment-rotation curve (WF-BW-S)
Fig. 11 Fracture of steel connection (WF-WW-S)
Fig. 12 Fracture of steel connection (WF-BW-S)
3.2.4 ๊ณจ๊ฒฉ๊ณก์ ๋ถ์
์คํ์ ๊ฒฐ๊ณผ๋ฐ์ดํฐ๋ฅผ ํตํด ๋์ถํ ๋ชจ๋ฉํธ-ํ์ ๊ฐ ๊ด๊ณ๋ ๋ฐ๋ณต์ด๋ ฅ๊ณก์ ์ ํํ๋ฅผ ๋ ๊ณ ์์ผ๋ฏ๋ก, ์คํ์ฒด๋ณ ๊ตฌ์กฐ์ฑ๋ฅ์ ํ์
ํ๊ธฐ ์ํด ์ผ๋ฐฉํฅ ๋จ์กฐ๊ฐ๋ ฅ๊ณก์ ์
๋์ถํ ํ์๊ฐ ์๋ค. ์ด๋ ์ด๋ ฅ๊ณก์ ๋ถํด๋ฅผ ํตํด ๋์ถํ๋ ๊ณจ๊ฒฉ๊ณก์ ์ ์ ํฉ๋ถ ๋จ์กฐ๊ฐ๋ ฅ ์คํ๊ฒฐ๊ณผ์ ๋ฐ๋ฅธ ์ด๋ ฅ๊ณก์ ๊ณผ ๊ฑฐ์ ์ผ์นํจ์ ๊ธฐ์กด ์ฐ๊ตฌ๋ฅผ ํตํด ์ฆ๋ช
๋
๋ฐ ์๋ค(Kato, 1973). ์คํ์ฒด๋ณ ๊ณจ๊ฒฉ๊ณก์ ์ Figs. 13๊ณผ 14์ ๊ฐ์ผ๋ฉฐ, ์คํ์ฒด๋ณ ์ฃผ์ ๊ตฌ์กฐ์ฑ๋ฅ์ Table 3๊ณผ ๊ฐ๋ค.
ํญ๋ณต๋ด๋ ฅ๋น๋ ์คํ ๊ฒฐ๊ณผ๋ฐ์ดํฐ๋ฅผ ํตํด ์ป์ ํญ๋ณต๋ชจ๋ฉํธ์ ๋ณด์ ํญ๋ณต๋ชจ๋ฉํธ ์ด๋ก ๊ฐ์ ๋๋ ๋ฌด์ฐจ์์ ๊ฐ์ด๋ค. WF-WW-S์ ํญ๋ณต๋ด๋ ฅ๋น๋ 0.97๋ก ์ด๋ก ์์
๋ณด ํญ๋ณต๋ชจ๋ฉํธ ๊ฐ๊ณผ ์ ์ฌํ ๊ฒฐ๊ณผ๊ฐ์ ๋ํ๋ด์๋ค. ๋ฐ๋ฉด WF-BW-S๋ 0.79๋ก ๋น๊ต์ ์์ ๊ฒฐ๊ณผ๊ฐ์ ๋ํ๋ด์๋๋ฐ, ์ด๋ ๋ณด ์จ๋ธ๋ฅผ ์ฉ์ ํ์ง ์๊ณ
๋ณผํธ์ ํฉ๋ง์ ์ฑ์ฉํ์ ๊ฒฝ์ฐ ์ ํฉ๋ถ์ ๋ด์ง์ ๋ขฐ์ฑ์ด ์ ํ๋๋ค๋ ๊ธฐ์กด ์ฐ๊ตฌ๊ฒฐ๊ณผ์ ๋ฐ๋ผ ํญ๋ณต๋ด๋ ฅ๋น๊ฐ ์๊ฒ ๋ํ๋ ๊ฒ์ผ๋ก ์ฌ๋ฃ๋๋ค(Lee et al., 2002). WF-WW-S์ ํญ๋ณต๋ณํ๊ฐ์ 0.0074 rad, WF-BW-S์ ํญ๋ณต๋ณํ๊ฐ์ 0.0063rad์ผ๋ก ํญ๋ณต๋ด๋ ฅ๋น์ ์ ์ฌํ ๊ฒฝํฅ์ ๋ณด์์ผ๋ฉฐ, ๋ณด ์จ๋ธ์
๋ณผํธ์ ํฉ๋ง์ ์ฑ์ฉํ ๊ฒ์ ๋ํด ๋์ผํ ์ํฅ์ ๋ฐ์ ๊ฒ์ผ๋ก ์ฌ๋ฃ๋๋ค.
WF-WW-S์ ์ด๊ธฐ๊ฐ์ฑ์ 10.68kN/mm, WF-BW-S์ ์ด๊ธฐ๊ฐ์ฑ์ 10.69kN/mm๋ก ์ ํฉ์์ธ์ ๊ด๊ณ์์ด ์ ์ฌํ ๊ฒ์ผ๋ก ๋ํ๋ฌ๋ค.
์ต๋๋ด๋ ฅ๋น๋ ์คํ ๊ฒฐ๊ณผ๋ฐ์ดํฐ๋ฅผ ํตํด ์ป์ ์ต๋๋ชจ๋ฉํธ์ ๋ณด์ ์ ์์ฑ๋ชจ๋ฉํธ ์ด๋ก ๊ฐ์ ๋๋ ๋ฌด์ฐจ์์ ๊ฐ์ด๋ค. WF-WW-S์ ์ต๋๋ด๋ ฅ๋น๋ 1.36,
WF-BW-S์ ์ต๋๋ด๋ ฅ๋น๋ 1.14๋ก ๋ ์คํ์ฒด ๋ชจ๋ ๋ณด ์ ์์ฑ๋ชจ๋ฉํธ ์ด๋ก ๊ฐ์ ํฌ๊ฒ ์ํํ๋ ๊ฒ์ผ๋ก ๋ํ๋ฌ๋ค. ์ด๋ ๊ฐ๊ตฌ์กฐ ๋ณด-๊ธฐ๋ฅ ์ ํฉ๋ถ์ ์ต๋๋ด๋ ฅ
์คํ์น๊ฐ ์ผ๋ฐ์ ์ผ๋ก ์ ์์ฑ๋ชจ๋ฉํธ์ ์ฝ 1.2~1.3๋ฐฐ ํฌ๊ฒ ๋ํ๋๋ ์ฌ๋ฌ ์ ํ์คํ ์ฐ๊ตฌ๊ฒฐ๊ณผ๋ฅผ ๊ณ ๋ คํ์์ ๋ ์ ๋ขฐํ ์ ์๋ ์คํ์กฐ๊ฑด์ผ๋ก ์งํ๋์๋ค๊ณ
ํ๋จ๋๋ค.
WF-WW-S์ ์ต๋๋ณํ๊ฐ์ 0.0678rad, WF-BW-S์ ์ต๋๋ณํ๊ฐ์ 0.0415rad์ผ๋ก WF-WW-S์ ๊ฒฐ๊ณผ๊ฐ์ด WF-BW-S์ ๊ฒฐ๊ณผ๊ฐ์
์ฝ 1.6๋ฐฐ ์ด์ ์ํํ๋ ๊ฒ์ผ๋ก ๋ํ๋ฌ๋ค. ์ด๋ ์ฃผ์ ๊ตฌ์กฐ์ฑ๋ฅ ์ค ์ ํฉ์์ธ์ ์ํฅ์ ๊ฐ์ฅ ํฌ๊ฒ ๋ฐ์ ์์๋ก์ ๋ณด ์จ๋ธ์ ์ ํฉ์์ธ๊ฐ ์ทจ์ฑํ๊ดด์ ํฐ
์ํฅ์ ๋ฏธ์น๋ค๋ ๊ฒ์ ์ ์ ์๋ ์ข์ ์งํ๋ผ๊ณ ์ฌ๋ฃ๋๋ค. ๋ด๋ ฅ์์น๋ฅ ์ ์คํ ๊ฒฐ๊ณผ๋ฐ์ดํฐ๋ฅผ ํตํด ์ธ์ ์ต๋๋ชจ๋ฉํธ์ ํญ๋ณต๋ชจ๋ฉํธ๋ฅผ ๋๋ ๋ฌด์ฐจ์์ ๊ฐ์ผ๋ก์
ํญ๋ณต์ดํ ์ต๋๋ชจ๋ฉํธ์ ๋๋ฌํ๊ธฐ ๊น์ง ์์นํ๋ ๋ด๋ ฅ์ ๋น๋ฅผ ๋ํ๋ธ๋ค. WF-WW-S์ ๋ด๋ ฅ์์น๋ฅ ์ 1.62, WF-BW-S์ ๋ด๋ ฅ์์น๋ฅ ์ 1.67๋ก
์ ํฉ์์ธ์ ๊ด๊ณ์์ด ์ ์ฌํ ๊ฒ์ผ๋ก ๋ํ๋ฌ๋ค.
Fig. 13 Skeleton curve (WF-WW-S)
Fig. 14 Skeleton curve (WF-BW-S)
Table 3 Main structural performance (static test)
Test subject
|
Yield strength
[kNยทm]
|
Yield rotation angle
[rad]
|
Initial stiffness
[kN/mm]
|
Yield strength ratio
|
Tensile strength
[kNยทm]
|
Maximum rotation angle
[rad]
|
Tensile strength ratio
|
Strength increase rate
|
WF-WW-S
|
751.9
|
0.0074
|
10.68
|
0.97
|
1,251.1
|
0.0678
|
1.36
|
1.62
|
WF-BW-S
|
615.7
|
0.0063
|
10.69
|
0.79
|
1,024.4
|
0.0415
|
1.14
|
1.67
|
4. ๋ด์ง์ฑ๋ฅํ๊ฐ๋ฅผ ์ํ ๋์ ์คํ
๋ณธ ์ฐ๊ตฌ์์๋ ์คํ ๊ฒฐ๊ณผ๋ฐ์ดํฐ์ ์ ๋ขฐ์ฑ์ ์ํด ์ ํฉ๋ถ ์ค๋ํ ๋์ ์คํ์ ์ํํ๋ค. ๋ณด์ ๊ฑฐ๋ํน์ฑ์ ๋ถ์ํ๊ธฐ ์ํด ๊ธฐ๋ฅ์ ์์ ๊ฐ์ฒด์ ์ญํ ์ ์ํํ ์
์๋๋ก ์ ์ํ์ฌ, ๊ฐ๊ธฐ๋ฅ-์ฝ๋ณด์ ๋ณด ๋ถ๊ดดํ ๋ฉ์ปค๋์ฆ์ ๊ฐ์ง๋๋ก ์ค๊ณํ๋ค. ์ ์ ์คํ ๋ด์์์ ์ฃผ์ ์คํ๋ณ์๋ ๋ณด-๊ธฐ๋ฅ ์ ํฉ์์ธ์ด๋ค.
4.1 ์คํ ๊ฐ์
4.1.1 ์คํ ๋ฐฉ๋ฒ ๋ฐ ์ธํ
์คํ์ Fig. 15์ ๊ฐ์ด ์ ์ธต๊ณ ๋ฌด ๋ฉด์ง์ฅ์น๋ฅผ ์ด์ฉํ ์ง๋์ฒด์ 1์ถ ๊ฑฐ๋์ ๋ฐ๋ผ ์คํ์ฒด์ ๋ณด ๋จ๋ถ์ ๋์ ํ์ค์๋๋ฅผ ๊ฐ์ง๋ ๋์ ํ์ค์ด ๊ฐํด์ง๋ ๋ฐฉ์์ผ๋ก ์ค๊ณํ๋ค(Oh, 1998). ๋์ ์คํ์์๋ ์ง๋๋ ์คํ์ ๊ณต๊ฐ์ ์ ์ฝ์ ๋ฐ๋ผ ๋ ๊ฐ์ ์ง๋๋๋ฅผ ์ฌ์ฉํ๋ฉฐ, ์คํ์ฒด๊ฐ ์ค์น๋๋ ์ธก ์ง๋๋๋ฅผ โ์ง๋๋Aโ, ์ง๋์ฒด๊ฐ ์ค์น๋๋ ์ธก
์ง๋๋๋ฅผ โ์ง๋๋Bโ๋ก ์ ์ํ๋ค. ์คํ์ฒด๋ ์ ์ ์คํ๊ณผ ๋์ผํ๊ฒ ์คํ์ฒด ๊ธฐ๋ฅ ์๋จ์ 1์ถ ํ์ ์ ํ์ฉํ๋ ์ง๊ทธ๋ฅผ ์ด์ฉํ์ฌ ์ง๋๋A ๋ฐ๋ฅ์ ๋ณผํธ๋ก ๊ณ ์ ํ๋ฉฐ,
์ง๋๋B ๋ฐ๋ฅ๊ณผ ๋์ ๊ฐ๋ ฅ์ ์ํ ์ง๋์ฒด ์ฌ์ด์๋ ์ ์ธต๊ณ ๋ฌด๋ฅผ ์ด์ฉํ์ฌ ์ ์ํ ๋ฉด์ง์ฅ์น ๋ฐ 1์ถ ๋ฐฉํฅ์ผ๋ก์ ๊ฑฐ๋์ ๋ณด์กฐํ๊ธฐ ์ํ LM ๊ฐ์ด๋๋ฅผ ๊ฐ๊ฐ 4๊ฐ์ฉ
๋ณผํธ๋ฅผ ์ด์ฉํ์ฌ ์ค์นํ๋ค. ์ด ๋ ์ง๋์ฒด์ ์ง๋์ ์ฝ 30ton์ด๋ฉฐ, ๋ฉด์ง์ฅ์น์ ์ํ๊ฐ์ฑ์ 260N/mm์ด๋ค. โ1์ถ ํ์ ์ง๊ทธโ๋ก๋์
โ1์ถ
ํ์ ์ง๊ทธโ๋ก ๊ตฌ์ฑ๋ โ์ฐ๊ฒฐ์ฒดโ ์ค์น๋ฅผ ์ํ์ฌ, ์ง๋๋A์ ์ค์น๋ ์คํ์ฒด์ ์ง๋๋B์ ์ค์น๋ ์ง๋์ฒด ์ฌ์ด๋ฅผ ๋ณผํธ๋ก ์ ํฉํ๋ค. ์คํ์ฒด์ ๋ํ ๊ฒฝ๊ณ์กฐ๊ฑด์
์ ์ ์คํ๊ณผ ๋์ผํ๊ฒ ๊ธฐ๋ฅ ์๋จ๊ณผ ๋ณด ์์ ๋จ์ ๋ชจ๋ฉํธ๊ฐ ๋ฐ์ํ์ง ์๋ ํ์ ํฉ์ผ๋ก ๊ฐ์ ํ ์ ์์ผ๋ฉฐ, ์
๋ ฅ์ง์งํ์ ๋ํ ์ง๋์ฒด์ ๋ฉด์ง๊ฑฐ๋์ ์ํด ๋ฐ์ํ๋
๊ด์ฑ๋ ฅ์ ์ฐ๊ฒฐ์ฒด๋ฅผ ํตํด ์คํ์ฒด์ ์ ๋ฌํจ์ ๋ฐ๋ผ ๋ณด-๊ธฐ๋ฅ ์ ํฉ๋ถ์ ๋ฐ์ํ๋ ๋ชจ๋ฉํธ๋ฅผ ์ธก์ ํ ์ ์๋ค. ์คํ์ ๋ณด์ ํก์ข๊ตด ๋ฐฉ์ง๋ฅผ ์ํ์ฌ ๊ธฐ๋ฅ ํ๋์ง์
ํก์ข๊ตด ๋ฐฉ์ง์ง๊ทธ๋ฅผ ์ค์นํ๋ ๊ฒ์ด ๊ถ์ฅ๋๋, ๊ณ์ธก ๋ฐ ์ค์น๊ณผ์ ์์์ ๊ณต๊ฐ์ ์ ์ฝ์ ๊ณ ๋ คํ์ฌ ์ฐ๊ฒฐ์ฒด์ ๋ํ ํก๋ณํ ๋ฐฉ์ง์ง๊ทธ๋ฅผ ์ค์นํ๋ ๊ฒ์ผ๋ก ๋์ฒดํ๋ค.
Fig. 15 Test subject setting diagram (dynamic test)
4.1.2 ๊ฐ์ง ํจํด
๋์ ์คํ์ ์ํ ์
๋ ฅ์ง์งํ๋ ์ง๋๋์ ์ฑ๋ฅํ๊ณ๋ฅผ ๊ณ ๋ คํ์ฌ ํด์ ๋ฑ์ ์์ฃผ ์ฌ์ฉ๋๋ ๋ํ์ ์ธ ์ง์งํ๋ค ์ค ํ๋์ธ El Centro NS ์ง์งํ๋ฅผ ์ ์ ํ๋ค(Fig. 16). ์คํ์ ๊ฐ์ง๋จ๊ณ๋ณ ์ํ์ ๋ํ ๊ฐ์๋ ์ค์ผ์ผ ๋น์จ์ ์กฐ์ ํ์ฌ ๊ฐ์งํ๋ฉฐ, ์คํ๋จ๊ณ๋ณ ๊ฐ์งํจํด์ Table 4์ ๊ฐ๋ค.
Fig. 16 Seismic load pattern (dynamic test)
Table 4 Summary of seismic load pattern (dynamic test)
Step
|
Seismic Wave
|
Acceleration scale ratio for Real Wave
[%]
|
Maximum ground acceleration
[g]
|
1
|
El Centro NS
|
5
|
0.0174
|
2
|
El Centro NS
|
10
|
0.0348
|
3
|
El Centro NS
|
20
|
0.0697
|
4
|
El Centro NS
|
30
|
0.1045
|
5
|
El Centro NS
|
50
|
0.1742
|
6
|
El Centro NS
|
70
|
0.2439
|
7
|
El Centro NS
|
100
|
0.3485
|
8
|
El Centro NS
|
130
|
0.4530
|
9
|
El Centro NS
|
150
|
0.5227
|
10
|
El Centro NS
|
170
|
0.5924
|
11
|
El Centro NS
|
200
|
0.6969
|
12
|
El Centro NS
|
230
|
0.8015
|
13
|
El Centro NS
|
250
|
0.8712
|
4.1.3 ์ธก์ ๊ณํ
3.1.3์ ์์ ๊ธฐ์ ํ ๋ฐ์ ๊ฐ์ด ๋ณด-๊ธฐ๋ฅ ์ ํฉ๋ถ ์คํ์ ๋ฐ๋ฅธ ํ์ค-๋ณ์ ์ด๋ ฅ๊ณก์ ์ ํจ๋์กด์ ์ ๋จ๋ณํ, ๊ธฐ๋ฅ์ ํจ๋ณํ ๋ฐ ๋ณด์ ํจ๋ณํ์ด ๋ชจ๋ ํฌํจ๋
ํํ์ด๋ค. ๋ฐ๋ผ์ ์ ํฉ๋ถ์์ ๋ณด์ ํจ๋ณํ์ ๋์ถํ๊ธฐ ์ํด์๋ ๊ธฐ๋ฅ ํจ๋์กด์ ์ ๋จ๋ณํ ๋ฐ ๊ธฐ๋ฅ์ ํจ๋ณํ์ ๊ณ ๋ คํ์ฌ์ผ ํ๋ค.
๋์ ์คํ์ ๊ฒฝ์ฐ ์คํ์ฒด๋ฅผ ํฌํจํ ๋ชจ๋ ๊ฐ์ง ์์คํ
์ ๋ณ์๊ฐ ๋ฐ์ํ๋ฏ๋ก ๋ณด ์ ํฉ๋ถ์ธก ๋จ๋ถ์ ๋ณด ์์ ๋จ์ ๋ฐ์ ๋ณ์ ์ฐจ์ด๋ฅผ ํตํด ๋ณํ์ ์ธก์ ํ์ฌ์ผ ํ๋ค.
๋ฐ๋ผ์ ๋ณด ์์ ๋จ 1๊ฐ์, ๋ณด ์ ํฉ๋ถ์ธก ๋จ๋ถ 1๊ฐ์ ๋ฐ ๊ธฐ๋ฅ ํจ๋์กด ๋ณด๊ฐ ์คํฐํ๋ ๋คํธ 2๊ฐ์๋ฅผ ํฌํจ ์ด 4๊ฐ์ ๋ณ์๊ณ๋ฅผ ์ค์นํ๋ค. ์ด ๋ ํจ๋์กด
์ ๋จ๋ณํ ์ธก์ ์ ๊ฒฝ์ฐ ์ง๋๋ ์คํ์ ๋ฐ์ํ๋ ์ถฉ๊ฒฉ์ ๊ณ ๋ คํ์ฌ ์ค์น์ ์ด๋ ค์์ด ์์ ๊ฒ์ผ๋ก ํ๋จ๋๋ฉฐ, 3.2.2์ ์์ ๊ธฐ์ ํ ๋ฐ์ ๊ฐ์ด ํจ๋์กด์ ์ ๋จ๋ณํ์
์ ํฉ๋ถ ๋ณํ์์๋ณ ์์งํ์ค์ ๋ฏธ์น๋ ์ํฅ์ด ๊ฑฐ์ ์๋ค๋ ์ ์ ๊ณ ๋ คํ์ฌ ์ธก์ ๊ณํ์์ ์๋ตํ๋ค. ์ ์ ์คํ๊ณผ ๋์ผํ๊ฒ ๋ณํ๋ฅ ๊ฒ์ด์ง๋ฅผ ์ค์นํ์ฌ ๊ฐ ์คํ์ฒด์
๋ณด ํ๋์ง์ ๋ณด ์จ๋ธ์ ํญ๋ณต์์ ๋ฐ ์์ฑ๋ณํ๋ฅ ์ ์ธก์ ํ๊ธฐ ์ํ ๊ณํ์ ์๋ฆฝํ๋ค. ๋ ์คํ์ฒด์ ๋ณด ์ยทํ๋ถ ํ๋์ง ๋ฐ ์จ๋ธ์์ ์ต๋์๋ ฅ์ด ๋ฐ์ํ ๊ฒ์ผ๋ก
์์๋๋ ์ง์ ์ ๋ฑ๊ฐ๊ฒฉ์ผ๋ก ๊ฐ๊ฐ 5๊ฐ์ ๋ณํ๋ฅ ๊ฒ์ด์ง๋ฅผ ๋ถ์ฐฉํ๋ฉฐ, WF-BW-D์ ๊ฒฝ์ฐ์๋ง ์ ๋จํญ์ ๊ณ ๋ คํ์ฌ ์์น๋ฅผ ์กฐ์ ํ์ฌ ๋ถ์ฐฉํ๋ค. ์คํ์ฒด๋ณ ๊ณ์ธก์ฅ์น
์ค์น๋๋ Fig. 17๊ณผ ๊ฐ๋ค.
Fig. 17 Measuring device installation diagram (dynamic test)
4.2 ๋์ ์คํ ๊ฒฐ๊ณผ
4.2.1 ์ฌ๋ฃ์ธ์ฅ์ํ
๋์ ์คํ์ ์ฌ์ฉ๋ ์ฌ๋ฃ๋ ์ ์ ์คํ๊ณผ ๋์ผํ๋ฉฐ, ๋์ ์คํ์ ์ฌ์ฉ๋ ์ฌ๋ฃ์ธ์ฅ์ํ๊ฒฐ๊ณผ ๊ฐ์ 3.2.1์ ์ Fig. 6๊ณผ ๋์ผํ ๊ฐ์ ์ฌ์ฉํ๋ค.
4.2.2 ์ ํฉ๋ถ ๋ณํ ์์ ๊ฒํ
๋์ ์คํ๊ฒฐ๊ณผ์ ๋ฐ๋ฅธ ์ด๋ ฅ๊ณก์ ์ ๊ฐ ๋ณํ ์์๋ณ ์์ง๋ณํ ์ฐ์ ์ 3.2.2์ ๊ณผ ๋์ผํ ๊ณผ์ ์ผ๋ก ์งํํ์์ผ๋ฉฐ, ๊ฐ์ง๋จ๊ณ๋ณ ์ ํฉ๋ถ ๋ณํ ์์๋ฅผ ๊ฒํ ํ์๋ค.
์ ํฉ๋ถ ๋ณํ ์์๋ณ ํ์ค-๋ณ์ ๊ด๊ณ๋ Figs. 18๊ณผ 19์ ๊ฐ๋ค. Figs. 18(b)์ 19(b)์ ๊ฒฝ์ฐ ยฑ20kN ๊ตฌ๊ฐ์์์ ์ํ์ด๋์ ์ ์ธํ ๋๋จธ์ง ๊ตฌ๊ฐ์์ ํ์ฑ์์ญ์ ๋จธ๋ฌด๋ฅด๊ณ ์๋ ๊ฒ์ ํ์ธํ์์ผ๋ฉฐ, ์ด๋ฅผ ์ ํ ๋ณด์ ํจ๋ณํ ๊ณก์ ์
Figs. 18(c)์ 19(c)์ ๋ํ๋๋ค. Figs. 18(a)์ 19(a)์ ์ ์ฒด ๋ณํ์ ๋ํด Figs. 18(b)์ 19(b)์ ๊ธฐ๋ฅ ํจ๋ณํ์ ์ ํ ์ ยฑ20kN ๊ตฌ๊ฐ์์์ ์ํ์ด๋์ด ์ ๊ฑฐ๋์๋ค. ์ ํฉ๋ถ ๋ณํ ์์๋ฅผ ๊ฒํ ํ ๊ฒฐ๊ณผ ๋ ์คํ์ฒด ๋ชจ๋ ๊ทนํํ๊ณ์ํ์์
๊ธฐ๋ฅ์ ํญ๋ณตํ์ง ์์ ๊ฒ์ผ๋ก ํ๋จ๋๋ค. ๋ํ ๋์ ์คํ์์์ ๋ณด์ ํจ๋ณํ์ ๊ฒํ ํ ๊ฒฐ๊ณผ ์ ์ ์คํ์ ๋นํด ์ํ์ด๋์ ์ ๋๊ฐ ํ์ ํ ์ ๊ฒ ๋ํ๋ฌ๋ค. ๋ฐ๋ผ์
๋์ ํ์ค์๋์ ์คํํ๊ฒฝ์์๋ ํ์ง์ ์ด๊ฒฉ์ด ๋ฏธ์น๋ ์ํฅ์ด ๋น๊ต์ ์ ์ ๊ฒ์ผ๋ก ์ฌ๋ฃ๋๋ฉฐ, ๋ณด์ ํจ๋ณํ์ ๋ํ ํ์ค-๋ณ์ ๊ด๊ณ์ ๋ํ ๊ณ์ธก์ ๋ขฐ์ฑ์ ๋์
๊ฒ์ผ๋ก ํ๋จ๋๋ค.
Fig. 18 Displacement element of steel connection (WF-WW-D)
Fig. 19 Displacement element of steel connection (WF-BW-D)
4.2.3 ๋ณด ์์์ ๋ชจ๋ฉํธ-ํ์ ๊ฐ ์ด๋ ฅ๊ณก์ ๋ฐ ํ๊ดดํ์
์คํ์ ๊ฒฐ๊ณผ๋ฐ์ดํฐ๋ฅผ ํตํด ๋์ถํ ๋ณด ์์์ ๋ชจ๋ฉํธ-ํ์ ๊ฐ ์ด๋ ฅ๊ณก์ ์ Figs. 20๊ณผ 21๊ณผ ๊ฐ์ผ๋ฉฐ, ๊ทธ๋ํ์์ ์ํํ์ ์ ๋ณด ๋ถ์ฌ์ ์ ์์ฑ๋ชจ๋ฉํธ์ 80% ์ง์ ์ ์๋ฏธํ๋ค. Figs. 20๊ณผ 21์ ๊ฒฝ์ฐ ํญ๋ณต์ ์์ํ ๊ฐ์ง๋จ๊ณ, ์คํ์ข
๋ฃ๋จ๊ณ, ์คํ์ข
๋ฃ ์ ๋จ๊ณ ๋ฐ ๊ฐ์๋ ์ค์ผ์ผ ๋ฐฐ์จ 50%์ ๋ฐฐ์๊ฐ ๋๋ ๋จ๊ณ๋ฅผ ์ฃผ์ ๊ฐ์ง๋จ๊ณ๋ก ์ ์ ํ์ฌ
๋ํ๋ธ๋ค. ์คํ์ฒด๋ณ ์ฃผ์ ์คํ๊ฒฐ๊ณผ๋ ๋ค์๊ณผ ๊ฐ๋ค.
WF-WW-D์ ๊ฒฝ์ฐ ์ ๋ฐฉํฅ ์ต๋๋ชจ๋ฉํธ 1,018.4kNยทm, ๋ถ๋ฐฉํฅ ์ต๋๋ชจ๋ฉํธ 1,023.7kNยทm๋ก ๋ณด์ ์ ์์ฑ๋ชจ๋ฉํธ ์ด๋ก ๊ฐ(896.1kNยทm)์
์ํํ๋ ๊ฒ์ผ๋ก ๋ํ๋ฌ๋ค. ์คํ์ ๊ฐ์งํจํด์ ๋ง์ง๋ง ๋จ๊ณ์ธ 13step(250%) ๊ฐ์ง๋จ๊ณ์์ ํ๊ดด๊ฐ ๋ฐ์ํ์ง ์์ ๋์ผํ ๊ฐ์งํจํด์ผ๋ก ์ฌ๊ฐ์ง์ ์ค์ํ์์ผ๋ฉฐ,
14step (250%) ๊ฐ์ง๋จ๊ณ์์ ๋ณด ๋จ๋ถ(์ ํฉ๋ถ์ธก) ํ๋ถํ๋์ง์์ ์ทจ์ฑํ๊ดด๊ฐ ๋ฐ์ํ๋ฉฐ ์ข
๋ฃ๋์๋ค. WF-BW-D์ ๊ฒฝ์ฐ ์ ๋ฐฉํฅ ์ต๋๋ชจ๋ฉํธ 937.9kNยทm,
๋ถ๋ฐฉํฅ ์ต๋๋ชจ๋ฉํธ 939.1kNยทm๋ก ๋ณด์ ์ ์์ฑ๋ชจ๋ฉํธ ์ด๋ก ๊ฐ(896.1kNยทm)์ ์ํํ๋ ๊ฒ์ผ๋ก ๋ํ๋ฌ๋ค. ์คํ ๋์ค ๋ง์ฐฐ์ ํฉ์ ๋ํ ๋ณผํธ ํ๋ฆผ
๋ฑ์ ํ์์ ๋ฐ๋ก ๋ฐ์ํ์ง ์์์ผ๋ฉฐ, ์คํ์ 11step(200%) ๊ฐ์ง๋จ๊ณ์์ ๋ณด ๋จ๋ถ(์ ํฉ๋ถ์ธก) ์๋ถํ๋์ง์์ ์ทจ์ฑํ๊ดด๊ฐ ๋ฐ์ํ๋ฉฐ ์ข
๋ฃ๋์๋ค.
์คํ์ฒด๋ณ ํ๊ดดํ์์ Figs. 22์ 23๊ณผ ๊ฐ๋ค. WF-WW-D์ ๊ฒฝ์ฐ ๋ณด ์๋ถํ๋์ง์์ ์ทจ์ฑํ๊ดด๊ฐ ๋ฐ์ํ์์ผ๋ฉฐ, ๋ณด ํ๊ดด๋จ๋ฉด์ ํตํด ์ทจ์ฑํ๊ดด๊ฐ ์ง๋ฐฐ์ ์ธ ๊ฒ์ ํ์ธํ์๋ค. ๋ํ ์ ์ฉ์
๋ชจ๋ฉํธ์ ํฉ๋ถ์ ์ ํฉํํ์ ๋ฐ๋ผ ๋ณด ์๋ถํ๋์ง์ ํจ๊ป ๋ณด ์จ๋ธ๋ ์ฝ 250mm ํ๊ดด๋ ๊ฒ์ผ๋ก ๋ํ๋ฌ์ผ๋ฉฐ, ์ด๋ ๋น ๋ฅธ ๊ท ์ด์๋ ํ์์์ ์ทจ์ฑํ๊ดด๊ฑฐ๋์
๋ณด์๋ค. WF-BW-D์ ๋ณด ํ๊ดด๋จ๋ฉด์์๋ WF-WW-D์ ๋นํด ๋ ํฐ ์ทจ์ฑํ๊ดด๊ฑฐ๋์ด ๋ฐ์ํ ๊ฒ์ผ๋ก ์ฌ๋ฃ๋๋ฉฐ, ๋ณด ์จ๋ธ ๋ณผํธ์ ํฉ๋ถ์ ๋ชจ์ฌ๋ ์ฐ๋จ๋ถ์
๋ณํ์ ์ ์ธํ ๋ค๋ฅธ ์์์ ๋ํ๋์ง ์์๋ค. ๋ฐ๋ผ์ ์ฉ์ ๋ ๋ณด ํ๋์ง์ ์๋ ฅ์ด ์ง์ค๋์ด ์๊ฐ์ ์ผ๋ก ์ทจ์ฑํ๊ดด๊ฐ ๋ฐ์ํ ๊ฒ์ผ๋ก ํ๋จ๋๋ค.
Fig. 20 Moment-rotation curve (WF-WW-D)
Fig. 21 Moment-rotation curve (WF-BW-D)
Fig. 22 Fracture of steel connection (WF-WW-D)
Fig. 23 Fracture of steel connection (WF-BW-D)
4.2.4 ๊ณจ๊ฒฉ๊ณก์ ๋ถ์
์คํ์ ๊ฒฐ๊ณผ๋ฐ์ดํฐ๋ฅผ ํตํด ๋์ถํ ๋ชจ๋ฉํธ-ํ์ ๊ฐ ๊ด๊ณ๋ ๋ฐ๋ณต์ด๋ ฅ๊ณก์ ์ ํํ๋ฅผ ๋ ๊ณ ์์ผ๋ฏ๋ก, ์คํ์ฒด๋ณ ๊ตฌ์กฐ์ฑ๋ฅ์ ํ์
ํ๊ธฐ ์ํด ์ผ๋ฐฉํฅ ๋จ์กฐ๊ฐ๋ ฅ๊ณก์ ์
๋์ถํ ํ์๊ฐ ์๋ค.
๊ณจ๊ฒฉ๊ณก์ ๋ถํด ๋ฐ ๋ถ์๋ 3.2.4์ ์์ ์ฌ์ฉ๋ ๋ฐฉ๋ฒ๊ณผ ๋์ผํ ๋ฐฉ๋ฒ์ผ๋ก ์งํํ๋ค. ์คํ์ฒด๋ณ ๊ณจ๊ฒฉ๊ณก์ ์ Figs. 24์ 25์ ๊ฐ์ผ๋ฉฐ, ์คํ์ฒด๋ณ ์ฃผ์ ๊ตฌ์กฐ์ฑ๋ฅ์ Table 5์ ๊ฐ๋ค.
ํญ๋ณต๋ด๋ ฅ๋น๋ ์คํ ๊ฒฐ๊ณผ๋ฐ์ดํฐ๋ฅผ ํตํด ์ป์ ํญ๋ณต๋ชจ๋ฉํธ์ ๋ณด์ ํญ๋ณต๋ชจ๋ฉํธ ์ด๋ก ๊ฐ์ ๋๋ ๋ฌด์ฐจ์์ ๊ฐ์ด๋ค. WF-WW -D์ ํญ๋ณต๋ด๋ ฅ๋น๋ 1.04, WF-BW-D์
ํญ๋ณต๋ด๋ ฅ๋น๋ 1.02๋ก ๋ ์คํ์ฒด ๋ชจ๋ ์ด๋ก ์์ ๋ณด ํญ๋ณต๋ชจ๋ฉํธ ๊ฐ๊ณผ ์ ์ฌํ ๊ฒฐ๊ณผ๊ฐ์ ๋ํ๋ด์๋ค. ๋ํ ์ ํฉ์์ธ์ ๊ด๊ณ์์ด ๋ ์คํ์ฒด์ ๊ฒฐ๊ณผ๋ฐ์ดํฐ์์
์ ์ฌํ ๊ฐ์ ๋ณด์๋ค. WF-WW-D์ ํญ๋ณต๋ณํ๊ฐ์ 0.0090rad, WF-BW-D์ ํญ๋ณต๋ณํ๊ฐ์ 0.0083rad์ผ๋ก ๋ณด ์จ๋ธ์ ์ ํฉ์์ธ์ ๋ฐ๋ผ
๋ณผํธ์ ํฉ๋ง์ ์ฑ์ฉํ์ ๊ฒฝ์ฐ ํญ๋ณต๋ณํ๊ฐ์ด ๊ฐ์ํ๋ ๊ฒฝํฅ์ ๋ณด์๋ค.
WF-WW-D์ ์ด๊ธฐ๊ฐ์ฑ์ 9.71kN/mm, WF-BW-D์ ์ด๊ธฐ๊ฐ์ฑ์ 9.52kN/mm๋ก ์ ํฉ์์ธ์ ๊ด๊ณ์์ด ์ ์ฌํ ๊ฒ์ผ๋ก ๋ํ๋ฌ๋ค. ์ต๋๋ด๋ ฅ๋น๋
์คํ ๊ฒฐ๊ณผ๋ฐ์ดํฐ๋ฅผ ํตํด ์ป์ ์ต๋๋ชจ๋ฉํธ์ ๋ณด์ ์ ์์ฑ๋ชจ๋ฉํธ ์ด๋ก ๊ฐ์ ๋๋ ๋ฌด์ฐจ์์ ๊ฐ์ด๋ค. WF-WW-D์ ์ต๋๋ด๋ ฅ๋น๋ 1.14, WF-BW-D์
์ต๋๋ด๋ ฅ๋น๋ 1.05๋ก ๋ ์คํ์ฒด ๋ชจ๋ ๋ณด ์ ์์ฑ๋ชจ๋ฉํธ ์ด๋ก ๊ฐ์ ์ํํ๋ ๊ฒ์ผ๋ก ๋ํ๋ฌ๋ค.
WF-WW-D์ ์ต๋๋ณํ๊ฐ์ 0.029rad, WF-BW-D์ ์ต๋๋ณํ๊ฐ์ 0.0232rad์ผ๋ก WF-WW-D์ ๊ฒฐ๊ณผ๊ฐ์ด WF-BW-S์ ๊ฒฐ๊ณผ๊ฐ์
์ฝ 1.2๋ฐฐ ์ด์ ์ํํ๋ ๊ฒ์ผ๋ก ๋ํ๋ฌ๋ค. ์ด๋ ์ฃผ์ ๊ตฌ์กฐ์ฑ๋ฅ ์ค ์ ํฉ์์ธ์ ์ํฅ์ ๊ฐ์ฅ ํฌ๊ฒ ๋ฐ์ ์์๋ก์ ๋ณด ์จ๋ธ์ ์ ํฉ์์ธ๊ฐ ์ทจ์ฑํ๊ดด์ ํฐ
์ํฅ์ ๋ฏธ์น๋ค๋ ๊ฒ์ ์ ์ ์๋ ์ข์ ์งํ๋ผ๊ณ ์ฌ๋ฃ๋๋ค. ๋ด๋ ฅ์์น๋ฅ ์ ์คํ ๊ฒฐ๊ณผ๋ฐ์ดํฐ๋ฅผ ํตํด ์ธ์ ์ต๋๋ชจ๋ฉํธ์ ํญ๋ณต๋ชจ๋ฉํธ๋ฅผ ๋๋ ๋ฌด์ฐจ์์ ๊ฐ์ผ๋ก์
ํญ๋ณต์ดํ ์ต๋๋ชจ๋ฉํธ์ ๋๋ฌํ๊ธฐ ๊น์ง ์์นํ๋ ๋ด๋ ฅ์ ๋น๋ฅผ ๋ํ๋ธ๋ค. WF-WW-D์ ๋ด๋ ฅ์์น๋ฅ ์ 1.26, WF-BW-S์ ๋ด๋ ฅ์์น๋ฅ ์ 1.18๋ก
์ ํฉ์์ธ์ ๊ด๊ณ์์ด ์ ์ฌํ ๊ฒ์ผ๋ก ๋ํ๋ฌ๋ค.
Fig. 24 Skeleton curve (WF-WW-D)
Fig. 25 Skeleton curve (WF-BW-D)
Table 5 Main structural performance (dynamic test)
Test subject
|
Yield
strength
[kNยทm]
|
Yield
rotation angle
[rad]
|
Initial
stiffness
[kN/mm]
|
Yield strength ratio
|
Tensile strength
[kNยทm]
|
Maximum rotation angle
[rad]
|
Tensile strength ratio
|
Strength increase rate
|
WF-WW-D
|
812.4
|
0.0090
|
9.71
|
1.04
|
1,021.1
|
0.0290
|
1.14
|
1.26
|
WF-BW-D
|
793.3
|
0.0083
|
9.52
|
1.02
|
938.5
|
0.0232
|
1.05
|
1.18
|
5. ์ ์ ยท๋์ ์คํ ๊ฒฐ๊ณผ ๋น๊ตยท๋ถ์
๋ณธ ์ฅ์์๋ ์ 3์ฅ๊ณผ 4์ฅ์ ์ ์ ยท๋์ ์คํ ๊ฒฐ๊ณผ ๋น๊ต๋ฅผ ํตํด ์ ํฉ์์ธ๋ณ ์ด๋ ฅํน์ฑ ๋ณํ ๋ฐ ํ์ค์๋์ ๋ฐ๋ฅธ ์ ํฉ๋ถ ๋ด์ง์ฑ๋ฅ ๋น๊ตยท๋ถ์์ ๋ํ ๋ด์ฉ์
๊ธฐ์ ํ๋ค.
5.1 ์คํ๊ฒฐ๊ณผ ๋น๊ต์ ์ ํฉ์ฑ ๊ฒํ
๊ฒฐ๊ณผ ๋ถ์์ ์์ ๋ค๋ฅธ ์กฐ๊ฑด์์์ ์ ์ ยท๋์ ์คํ์ ๊ฒฐ๊ณผ ๋ฐ์ดํฐ๋ฅผ ๋น๊ตํ๋ ๊ฒ์ด ์ ํฉํ์ง ๊ฒํ ํ ํ์์ฑ์ด ์๋ค. ๋ฐ๋ผ์ ์ ์ ยท๋์ ์คํ์ ํ์ค์๋์ ํฌ๊ธฐ๋ฅผ
๋น๊ตํ๋ค. ์ด๋ ๋ณธ ์ฐ๊ตฌ์ ํต์ฌ ๋ณ์๊ฐ ์คํ์ ๋ช
ํํ๊ฒ ๋ฐ์๋์๋์ง ํ์ธํ๊ธฐ ์ํ ์์๋ก ์์ฉํ๋ค.
์ ์ ยท๋์ ์คํ์์ ํต์ฌ ๋ณ์๋ก ์์ฉํ๋ ํ์ค์๋์ ๋ฐ์ ์ฌ๋ถ๋ฅผ ๊ฒํ ํ๊ธฐ ์ํด Fig. 26๊ณผ ๊ฐ์ด ๊ฐ ์คํ์ฒด์ ํ๋จ ๋ฐ์ ๋จ๊ณ์์์ ํ์ค์๋๋ฅผ ๋น๊ตํ๋ค. ๊ทธ ๊ฒฐ๊ณผ WF-WW-S๋ ์ฝ 1mm/s, WF-WW-D๋ ๊ฐ์ฅ ํฐ ๋ณ์๊ฐ ๋ฐ์ํ์์
๋ ์ฝ 690.3mm/s์ ํ์ค์๋๋ฅผ ๋ํ๋ด์์ผ๋ฉฐ, ์ด๋ ์ฝ 690๋ฐฐ์ ์ฐจ์ด๋ฅผ ๋ณด์๋ค. ๋ํ WF-BW-S๋ ์ฝ 1mm/s, WF-BW-D๋ ๊ฐ์ฅ
ํฐ ๋ณ์๊ฐ ๋ฐ์ํ์์ ๋ ์ฝ 564.8mm/s์ ํ์ค์๋๋ฅผ ๋ํ๋ด์์ผ๋ฉฐ, ์ด๋ ์ฝ 564๋ฐฐ์ ์ฐจ์ด๋ฅผ ๋ณด์๋ค. ์ด์ ๋ฐ๋ผ ๊ฐ ์คํ์ ๋ฐ๋ฅธ ํ์ค์๋์
์ฐจ์ด๊ฐ ๋ช
ํํ๊ฒ ๋ฐ์๋ ๊ฒ์ ํ์ธํ์๋ค. Fig. 26์์ ๊ทธ๋ํ๋ ๊ฐ ์คํ์ ์ฌ์ฉ๋ ๊ฐ๋ ฅ ๋ฐ ๊ฐ์งํจํด์ ์๊ฐ-๋ณ์ ๊ทธ๋ํ๋ก ๋ํ๋ธ ๊ฒ์ด๋ฉฐ, ์ด๋ ๊ทธ๋ํ์ ๊ธฐ์ธ๊ธฐ๋ ํ์ค์๋๋ฅผ ์๋ฏธํ๋ค.
Fig. 27 Moment-rotation curve comparison
5.2 ์ ์ ยท๋์ ์คํ ์ฃผ์ ๊ตฌ์กฐ์ฑ๋ฅ ๋ฐ ํ๊ดดํ์ ๋น๊ต
์ ์ ๋ฐ ๋์ ์คํ ๊ฒฐ๊ณผ์ ๋ฐ๋ผ Fig. 27์ ์คํ์ฒด๋ณ ๋ชจ๋ฉํธ-ํ์ ๊ฐ ๊ด๊ณ ๋น๊ต, Fig. 28์ ์คํ์ฒด๋ณ ๊ณจ๊ฒฉ๊ณก์ ๋น๊ต๋ฅผ ๊ฐ๊ฐ ๋ํ๋ธ๋ค. Fig. 27์ ๋ํ๋ธ ์คํ์ฒด๋ณ ๋ชจ๋ฉํธ-ํ์ ๊ฐ์ ์ ์ ์คํ์ ๊ฒฝ์ฐ ์ ์ฒด ์ด๋ ฅ๊ณก์ ์ ์ฌ์ฉํ๋ฉฐ, ๋์ ์คํ์ ๊ฒฝ์ฐ ํ๋จ๋ฐ์ ๋จ๊ณ์ ์ด๋ ฅ๊ณก์ ์ ์ฌ์ฉํ๋ค. Table 6์๋ ์คํ์ฒด๋ณ ์ฃผ์ ๊ตฌ์กฐ์ฑ๋ฅ ๋น๊ตํ์ฌ ๋ํ๋ธ๋ค.
์คํ์ฒด๋ณ ์ด๋ ฅํน์ฑ์ ๋น๊ตํ ๊ฒฐ๊ณผ ๊ฐ ์คํ์์ ๋ชจ๋ ์คํ์ฒด๋ ์ทจ์ฑํ๊ดด๊ฑฐ๋์ผ๋ก ์ข
๊ตญ์ํฉ์ ๋ง์ดํ์์ผ๋ฉฐ, Fig. 28์์ ๋ํ๋๋ ๋ฐ์ ๊ฐ์ด ๋์ ์คํ์์ ํญ๋ณต ์ดํ์ ๋ณํ์ด ์ ๊ฒ ๋ํ๋๋ ๊ฒ์ ํ์ธํ์๋ค.
์ ์ ยท๋์ ์คํ์ ๊ฒฐ๊ณผ๊ฐ์ ๋น๋ก ๊ฐ ์คํ์ฒด๋ณ ์ด๋ ฅํน์ฑ์ ๋ณํ๋ฅผ ์ดํด๋ณด์์ ๋, ํญ๋ณต๋ด๋ ฅ๋น์ ๊ฒฝ์ฐ WF-WW์์๋ 0.93, WF-BW์์๋ 0.78,
ํญ๋ณต๋ณํ๊ฐ์ ๊ฒฝ์ฐ WF- WW์์๋ 0.82, WF-BW์์๋ 0.76์ผ๋ก ๋์ ์คํ์ ๊ฒฐ๊ณผ๊ฐ์ด ๋ ํฌ๊ฒ ๋ํ๋ ๊ฒ์ผ๋ก ๋ํ๋ฌ๋ค. ์ด๊ธฐ๊ฐ์ฑ, ์ต๋๋ชจ๋ฉํธ
๋ฐ ์ต๋๋ด๋ ฅ๋น์ ๊ฒฝ์ฐ ๊ฒฐ๊ณผ๊ฐ์ ๋น๊ฐ ์ฝ 1.1~1.2๋ก ๋ ์คํ์์ ๋น์ทํ ๊ฒฐ๊ณผ๊ฐ์ ๋ณด์๋ค. ํ์ง๋ง ์ต๋๋ชจ๋ฉํธ์ ๋ณํ๊ฐ๊ณผ ์ต๋๋ณํ๊ฐ์ ๊ฒฝ์ฐ ์ ์ ์คํ์
๊ฒฐ๊ณผ๊ฐ์ด ๋์ ์คํ์ ๊ฒฐ๊ณผ๊ฐ์ ์ฝ 2๋ฐฐ ์ด์ ์ํํ๋ ๊ฒ์ผ๋ก ๋ํ๋ฌ๋ค. ๊ฐ ์คํ์ ๊ฒฐ๊ณผ๊ฐ์ ๋น๊ตํ์์ ๋, ํฐ ํ์ค์๋๊ฐ ์ฃผ์ด์ง๋ ๊ฒฝ์ฐ์ ์ ํฉ๋ถ์ ๋ณํ๋ฅ๋ ฅ์ด
์ ํ๋๋ ์ด๋ ฅํน์ฑ์ ๋ณด์ด๋ ๊ฒ์ ํ์ธํ์๋ค.
์คํ์ฒด๋ณ ํ๊ดดํ์์ ๋น๊ตํ ๊ฒฐ๊ณผ Fig. 11์ WF-WW-S๋ Fig. 22์ WF-WW-D ๋ณด๋ค ์ฐ์ฑํ๊ดด์ ๋ฉด์ ์ด ํฌ๊ฒ ๋ฐ์ํ์๋ค. ์ด๋ ๋์ ์คํ์์ ๋์ ํ์ค์๋๊ฐ ์์ฉํจ์ ๋ฐ๋ผ ์ ํฉ๋ถ์ ์๋ ฅ์ง์ค์ด ๋ฐ์ํ ๊ฒ์ผ๋ก ํ๋จ๋๋ค.
Fig. 12์ WF-BW -S์ Fig. 23์ WF-BW-D์ ํ๊ดดํ์์ ํฌ๊ฒ ์ฐจ์ด ๋์ง ์๋ ๊ฒ์ผ๋ก ๋ํ๋ฌ๋ค. WF-BW์ ์ ํฉ์์ธ๋ ์จ๋ธ ๋ณผํธ ๋ง์ฐฐ์ ํฉ์ด๋ฉฐ, WF-WW์ ์ ํฉ์์ธ๋ ์ ์ฉ์
๋ชจ๋ฉํธ ์ ํฉ์ด๋ค. ๋ฐ๋ผ์ WF-BW๋ ์จ๋ธ์ ์ ํฉ๋ฐฉ๋ฒ์ ๋ฐ๋ฅธ ์๋ ฅ ๋ถ๋ฐฐ๊ฐ ์ ์ด WF -WW๋ณด๋ค ์๋ ฅ์ง์ค์ด ๋ง์ด ๋ฐ์ํ๋ ์ ํฉ์์ธ์ด๋ฏ๋ก, ์ ์ ยท๋์ ์คํ์
ํ๊ดดํ์์ด ํฌ๊ฒ ์ฐจ์ด๊ฐ ๋์ง ์๋ ๊ฒ์ผ๋ก ํ๋จ๋๋ค.
Fig. 26 Load velocity comparison
Fig. 28 Skeleton curve comparison
Table 6 Main structural performance comparison (static and dynamic test)
Test
subject
|
Section
|
Yield
strength
[kNยทm]
|
Yield
rotation angle
[rad]
|
Initial
stiffness
[kN/mm]
|
Yield strength ratio
|
Tensile strength
[kNยทm]
|
Maximum rotation angle
[rad]
|
Tensile strength ratio
|
Strength increase rate
|
WF-WW
|
Static
|
751.9
|
0.0074
|
10.68
|
0.97
|
1,251.1
|
0.0678
|
1.36
|
1.62
|
Dynamic
|
812.4
|
0.0090
|
9.71
|
1.04
|
1,021.1
|
0.0290
|
1.14
|
1.26
|
S/D ratio
|
0.93
|
0.82
|
1.10
|
0.93
|
1.19
|
2.34
|
1.19
|
1.29
|
WF-BW
|
Static
|
615.7
|
0.0063
|
10.69
|
0.79
|
1,024.4
|
0.0415
|
1.14
|
1.67
|
Dynamic
|
793.3
|
0.0083
|
9.52
|
1.02
|
938.5
|
0.0232
|
1.05
|
1.18
|
S/D ratio
|
0.78
|
0.76
|
1.12
|
0.77
|
1.09
|
1.79
|
1.09
|
1.42
|
6. ๊ฒฐ ๋ก
๋ณธ ์ฐ๊ตฌ์์๋ ๊ฐ๊ตฌ์กฐ ๋ณด-๊ธฐ๋ฅ ์ ํฉ๋ถ๋ฅผ ๋์์ผ๋ก ํ๋ ์ ์ ยท๋์ ์คํ์ ํตํด ํ์ค์๋๊ฐ ์ด๋ ฅํน์ฑ ๋ฐ ์์ฑ๋ณํ๋ฅ๋ ฅ ๋ฑ ๋ด์ง์ฑ๋ฅ์ ๋ฏธ์น๋ ์ํฅ์ ๊ฒํ ํ์๋ค.
์ฐ๊ตฌ๊ฒฐ๊ณผ ๋ฐ ๋ถ์๋ด์ฉ์ ์์ฝํ๋ฉด ๋ค์๊ณผ ๊ฐ๋ค.
(1) ์ ์ ์คํ์ ํตํ WF-WW-S์ WF-BW-S ์คํ์ฒด์ ๊ตฌ์กฐ์ฑ๋ฅ์ WF-WW-S๊ฐ WF-BW-S์ ๋นํด ์ ๋ฐ์ ์ผ๋ก ๋์ ์ฑ๋ฅ์ ๋ณด์์ผ๋ฉฐ, ํนํ
์ต๋๋ณํ๊ฐ์ ๊ฒฝ์ฐ ์ฝ 1.6๋ฐฐ ์ด์ ์ํํ๋ ๊ฒฐ๊ณผ๊ฐ์ ๋ณด์๋ค.
(2) ๋์ ์คํ์ ํตํ WF-WW-D์ WF-BW-D ์คํ์ฒด์ ๊ตฌ์กฐ์ฑ๋ฅ์ ๊ตฌ์กฐ์ฑ๋ฅ์ WF- WW-D๊ฐ WF-BW-D์ ๋นํด ์ ๋ฐ์ ์ผ๋ก ๋์ ์ฑ๋ฅ์
๋ณด์์ผ๋ฉฐ, ํนํ ์ต๋๋ณํ๊ฐ์ ๊ฒฝ์ฐ ์ฝ 1.25๋ฐฐ ์ด์ ์ํํ๋ ๊ฒฐ๊ณผ๊ฐ์ ๋ณด์๋ค.
(3) ํญ๋ณต๋ด๋ ฅ๋น์ ํญ๋ณต๋ณํ๊ฐ์ ๊ฒฝ์ฐ ๋์ ์คํ ๊ฒฐ๊ณผ๊ฐ์ด ์ฝ 10% ์ด์ ๋ ํฌ๊ฒ ๋ํ๋ฌ์ผ๋ฉฐ, ์ด๊ธฐ๊ฐ์ฑ๊ณผ ์ต๋๋ด๋ ฅ๋น์ ๊ฒฝ์ฐ ๊ฒฐ๊ณผ๊ฐ์ ๋น๊ฐ ์ฝ 1.1~1.2๋ก
๋ ์คํ์์ ๋น์ทํ ๊ฒฐ๊ณผ๊ฐ์ ๋ณด์๋ค. ํ์ง๋ง ์ต๋๋ณํ๊ฐ์ ๊ฒฝ์ฐ ๋์ ์คํ ๊ฒฐ๊ณผ๊ฐ์ด 2๋ฐฐ ์ด์ ์๊ฒ ๋ํ๋๋ฉฐ, ๋์ ์คํ์์ ์ ํฉ๋ถ์ ์์ฑ๋ณํ๋ฅ๋ ฅ์ด ์ ํ๋๋
์ด๋ ฅํน์ฑ์ ํ์ธํ์๋ค. ๋ฐ๋ผ์ ํ์ค์๋๋ ๋จ์ผ ์ ํฉ๋ถ์ ์ต๋๋ณํ๊ฐ์ ์ํฅ์ ๋ฏธ์น๋ ๊ฒ์ผ๋ก ํ๋จ๋๋ค.
(4) ์ฃผ์ ๊ตฌ์กฐ์ฑ๋ฅ ๋น๊ต์ ๋ฐ๋ผ ์ ์ ์คํ ๊ฒฐ๊ณผ๊ฐ์ ๋ํ ๋์ ์คํ ๊ฒฐ๊ณผ๊ฐ์ด ํฌ๊ฒ๋ 2๋ฐฐ ์ด์ ์๊ฒ๋ 1.2๋ฐฐ ์ ๋ ์์ ๊ฒฐ๊ณผ๊ฐ์ ๋ณด์ด๋ฉฐ, ๊ธฐ์กด ์ฐ๊ตฌ๊ฒฐ๊ณผ์
๋ฐ๋ฅธ ๋ด์ง์ฑ๋ฅํ๊ฐ์ ๋ํด ํ์ค์๋๊ฐ ๋ฏธ์น๋ ์ํฅ์ ์ถ๊ฐ์ ์ผ๋ก ๊ณ ๋ คํ ํ์๊ฐ ์์ ๊ฒ์ผ๋ก ํ๋จ๋๋ค. ๋ฐ๋ผ์ ์ ํฉ๋ถ ๋ด์ง์ฑ๋ฅ์ ๋ํ ํ์ค์๋์ ์ํฅ์
๊ณ ๋ คํ๋ค๋ฉด ๋์ฑ ๋ณด์์ ์ธ ์ค๊ณ๊ฐ ํ์ํ ์ ์์ผ๋ฉฐ, ๊ธฐ์กด ๋ด์ง์ฑ๋ฅํ๊ฐ์ ๋ํ ์ถ๊ฐ์ ์ธ ๊ฒ์ฆ๊ณผ ๊ด๋ จ ์ฐ๊ตฌ๊ฐ ํ์ํ ๊ฒ์ผ๋ก ์ฌ๋ฃ๋๋ค.
๊ฐ์ฌ์ ๊ธ
์ด ์ฐ๊ตฌ๋ 2022๋
๋ ์ฐ์
ํต์์์๋ถ ๋ฐ ์ฐ์
๊ธฐ์ ํ๊ฐ๊ด๋ฆฌ์(KEIT) ์ฐ๊ตฌ๋น ์ง์์ ์ํ ์ฐ๊ตฌ์(โ20017750โ).
References
Lee, K. W. (2022), Seismic performance evaluation of steel connection and moment frame
considering load velocity, master dissertation, Master dissertation, Department of
Architectural Engineering The Graduate School Pusan National University .

SAC Joint Venture (2000), Recommended Seismic Design Criteria for New Steel Moment-Frame
Buildings, FEMA-350, Chapter 3 Connection Qualification.

Bomel, L. (1999), The behaviour of carbon steels at high strain rates and strain limits,
Offshore Technology Report โ OTO 1999018, Health and Safety Executive.

Yu, H., Guo, Y., and Lai, X. (2009), Rate-dependent behavior and constitutive model
of DP600 steel at strain rate from 10-4 to 103 s-1, Materials and Design, 30(7), 2501-25

Kim, K. H , Lim, J. H., and Lim, Y. M. (2008), Study on rate dependent fracture behavior
of structures; application to brittle using molecular dynamics, Journal of the Korean
Society of Civil Engineers Volume, 28(4A), 529-536

Korea Construction Standards Center. (2019), Building Structure Standards KDS 41.

Korean Society of Steel Construction. (2018), KS New Steel Structure Design, Gumi
Library (written).

Oh, S. H (1998) ๆๅๆททๅๅฝขๅผๆฅๅ้จใใๆใใจใใซใฎ-ๅๆฃๅๅคๅฑค้ชจ็ตใฎ่้่จญ่จ, PhD dissertation, The Graduate School
of Tokyo University.

Kato, B., Akiyama, H., and Yamanouchi, Y. (1973), Predictable properties of material
under incremental cyclic loading, IABSE, Preliminary Publication Lisbon, pp.119-124.
