์ค์นํฌ
(Seunghee O)
1iD
์ ๋ฏผ๊ฒฝ
(Minkyung Jeong)
1iD
๊ตฌ๋ณธํ
(Bonhyuk Ku)
1iD
์ดํธ๋น
(Hobin Lee)
1iD
๊ฐํ๊ตฌ
(Hyoungku Kang)
โ iD
-
(Master course, Dept. of Electrical Eng., Korea National University of Transportation,
Korea)
Copyright ยฉ The Korean Institute of Illuminating and Electrical Engineers(KIIEE)
Key words
Corona ring, DC insulator, Electric field mitigation, Grade ring, HVDC
1. ์ ๋ก
1.1 ์ฐ๊ตฌ์ ๋ฐฐ๊ฒฝ
HVDC (high voltage direct current) ๊ธฐ์ ์ ๋ฐ์ ์์์ ๊ต๋ฅ๋ก ์์ฐํ ์ ๊ธฐ๋ฅผ ์ง๋ฅ๋ก ๋ณํํ์ฌ ์ก์ ํ ๋ค ๋ค์ ๊ต๋ฅ๋ก ๋ณํํ๋
๊ธฐ์ ๋ก์ 1954๋
, ์ค์จ๋ด์์ ์ต์ด๋ก ์ ์ฉ๋์ด ๋ฏธ๊ตญ, ์ ๋ฝ ๋ฑ์ ์ ์ง๊ตญ๋ฟ๋ง ์๋๋ผ ์ค๊ตญ๊ณผ ๋ธ๋ผ์ง, ์ธ๋ ๋ฑ ์ธ๊ณ ์ฌ๋ฌ ๋๋ผ์์ ์ ์ฉํ๊ณ ์๋ ์ก์ ๋ฐฉ์์ด๋ค[1]. HVDC์ ์ฅ์ ์ ์ ์ํ ํผํด์ ๋ํ ์ด์๊ฐ ์๊ณ , ์ฅ๊ฑฐ๋ฆฌ ์ก์ ์ HVAC (high voltage alternative current)์ ๋นํ์ฌ
์ ๋ ฅ์์ค์ด ํ๊ธฐ์ ์ผ๋ก ๊ฐ์ํ๋ฉฐ, ์ฃผํ์๊ฐ ์๋ก ๋ค๋ฅธ ๊ณํต๊ณผ ๋น๋๊ธฐ ์ฐ๊ณ๊ฐ ๊ฐ๋ฅํ๋ฏ๋ก ๊ตญ๊ฐ ๊ฐ ์ ๋ ฅ๊ณํต์ ์ํธ ์ฐ๊ณ๊ฐ ๊ฐ๋ฅํ๋ค[2, 3].
HVDC์ฉ ์ ์์ ์ค๊ณ๊ธฐ์ ์ HVDC ์ ์ฐ์ค๊ณ์ ํต์ฌ๊ธฐ์ ๋ก์ ํ์ํ์ง๋ง, ํ์ฌ๊น์ง ๊ทธ์ ๊ด๋ จ๋ ์์ธํ ๊ธฐ์ ์ ์ ๋ณด๋ ๊ณต๊ฐ๋๊ณ ์์ง ์์ ์ค์ ์ด๋ค.
๊ทธ๋ฌ๋ฏ๋ก HVDC ์ ๋ ฅ๊ณํต์ ๊ธฐ์ ํ๋ฆฝ์ ์ํด์๋ DC ์ ๊ณํด์์ ๊ธฐ๋ฐ์ผ๋ก ํ๋ ์ ์ฐ์ค๊ณ ๊ธฐ์ ํ๋ณด๊ฐ ํ์ํ๋ค.
์ ๋ ฅ์ฉ ์ ์๋ ์ ์ ์ ์ฒ ํ ๋๋ ์ ์ฃผ์ ๊ณ ์ ํ๊ณ ์ ๊ฒฉ์ ์์ ์ ์ฐ๋ด๋ ฅ์ ํ๋ณดํ๊ธฐ ์ํ์ฌ ์ฌ์ฉ๋๋ ์ง์ง๋ฌผ๋ก์ ์ฐ์ํ ์ ์ฐ๋ด๋ ฅ๊ณผ ๊ธฐ๊ณ์ ๊ฐ๋, ๋ฐ์์ฑ,
๊ทธ๋ฆฌ๊ณ ๋ฎ์ ์ถฉ์ ์ฉ๋ ํน์ฑ์ ๊ฐ์ ธ์ผ ํ๋ค. ๊ณผ๊ฑฐ์๋ ์ ์์ ์ฉ์ด์ฑ์ผ๋ก ์ธํ์ฌ ์ ๋ฆฌ ๋๋ ์๊ธฐ ์์ฌ๋ก ์ ์๋ ์ ์๋ฅผ ์ฌ์ฉํ์๋ค[4]. ๊ทธ๋ฌ๋ ์ ๋ฆฌ ์ ์์ ์๊ธฐ ์ ์๋ ์ถฉ๊ฒฉ์ ์ฝํ๊ณ ๋ฌด๊ฑฐ์ธ ๋ฟ๋ง ์๋๋ผ ๊ณ ๊ฐ์ธ ๋จ์ ์ ๊ฐ์ง๊ณ ์์ผ๋ฏ๋ก ์ต๊ทผ์๋ ์ด์ ๊ฐ์ ๋จ์ ์ ๊ทน๋ณตํ ํด๋ฆฌ๋จธ ์ ์๋ฅผ
๊ฐ๋ฐํ์ฌ ํญ๋์ ๋ถ์ผ๋ก ์ ์ฉํ๊ณ ์๋ค[5]. ํนํ HVDC์ฉ ์ ์๋ ์ง๋ฅ ํน์ ์ ์ ์ ํ์์ผ๋ก ์ธํ์ฌ ๊ธฐ์กด์ HVAC์ฉ ์ ์์ ๋นํ์ฌ ์ค์๋ฌผ์ ๋ง์ด ํก์ฐฉํ๋ ํน์ฑ์ ๊ฐ์ง๋ฏ๋ก ๋ฐ์์ฑ์ด ์ฐ์ํ์ฌ
๋ด์ค์ ํน์ฑ์ด ์ฐ์ํ๋ค๊ณ ํ๊ฐ๋๊ณ ์๋ ํด๋ฆฌ๋จธ ์ฌ์ง์ ์ ์ ์ ์ฉ์ด ํ์์ ์ด๋ค[6]. ๋ฐ๋ผ์ ๊ด๋ จ ์ ๋ ฅ๊ธฐ๊ธฐ ๋ฐ ์์คํ
๊ฐ๋ฐ์ ์ํ ๊ณตํต๊ธฐ์ ๋ก์ HVDC ํน์ฑ์ ๊ธฐ๋ฐํ DC ์ ๋ ฅ์ฉ ์ ์์ ์ ์ฐ์ค๊ณ ๊ธฐ์ ์ ํ๋ณด๊ฐ ํ์ํ ์ค์ ์ด๋ค.
AC ์ ๋ ฅ์ฉ ์ ์์์๋ ๊ณต๊ธฐ์ ๋
ธ์ถ๋๋ ๊ธ๊ตฌ๋ฅ์ ์ฝ์ด์ shed, ๊ทธ๋ฆฌ๊ณ ๊ธ๊ตฌ๋ฅ๊ฐ ๋ง๋๋ ์ผ์ค์ ์์ ์ ๊ณ๊ฐ ์ง์ค๋์ด ์ ์ฐํ๊ดด๊ฐ ๋ฐ์ํ๋ค๊ณ ์๋ ค์ ธ ์์ผ๋ฉฐ,
์ด๋ฅผ ๋ฐฉ์งํ๊ธฐ ์ํ์ฌ ์ฝ๋ก๋๋ง (corona ring)์ ์ค์นํ๊ณ ์๋ค[7]. ์ด์ ๋ฐํ์ฌ DC ์ ๋ ฅ์ฉ ์ ์์ ๊ฒฝ์ฐ์๋ ํ์ฌ๊น์ง ์ฝ๋ก๋๋ง ๊ฐ๋ฐ์ ์ํ ์ค๊ณ ๊ธฐ์ค์์ด ์กด์ฌํ์ง ์์ผ๋ฉฐ, ๋จ์ํ AC ์ ๋ ฅ์ฉ ์ ์๋ฅผ ๊ธฐ์ค์ผ๋ก ์ผ์
ํฌ๊ธฐ์ ์ฌ์ ๋ฅผ ๋๊ณ ์ค๊ณ๋ฅผ ์งํํ๊ณ ์๋ค[8]. ๊ทธ๋ฌ๋ AC ์ ๊ณํน์ฑ์ ์ ์ ์จ์ ์์กดํ์ง๋ง, DC์ ์ ๊ณ ํน์ฑ์ ๋์ ์จ์ ์์กดํ๋ ๋ฑ ๊ทผ๋ณธ์ ์ผ๋ก ์๋ก ๋ค๋ฅธ ๋ฉ์ปค๋์ฆ์ ๊ฐ์ง๊ณ ์์ผ๋ฏ๋ก DC ์ ์ฐํน์ฑ์
๊ดํ ์ฐ๊ตฌ๋ฅผ ํตํ์ฌ ์ค๊ณ๊ธฐ์ค์ ์ ์ ํ๋ ์ฐ๊ตฌ๊ฐ ํ์ํ๋ค. ๋ณธ ์ฐ๊ตฌ์์๋ HVDC์ฉ ์ ์์ ์ ์ฐ์ค๊ณ๊ธฐ์ ํ๋ณด๋ฅผ ์ํ์ฌ AC ์ ๋ ฅ์ฉ ์ ์์ DC ์ ๋ ฅ์ฉ
์ ์์ ์ ๊ณ๋ถํฌํน์ฑ์ ์ ํ์์ํด์๋ฒ์ ์ด์ฉํ์ฌ ๋ถ์ํ๊ณ ๋น๊ตํ์์ผ๋ฉฐ, ๊ทธ ๊ฒฐ๊ณผ๋ฅผ ๋ฐํ์ผ๋ก 500kV๊ธ HVDC ์ ์์ ์ ๊ณ๋ถํฌ ์ํ๋ฅผ ์ํ ์ฝ๋ก๋๋ง
์ค๊ณ๋ฅผ ์งํํ์๋ค.
2. ๋ณธ ๋ก
2.1 AC์ DC์ ์ ๊ณ๋ถํฌํน์ฑ ๋น๊ต
DC ์ ๊ณํน์ฑ์ ๊ณต๊ฐ์ ํ์ ์กด์ฌ์ ๋์ ์จ์ ์จ๋ ์์กด์ฑ ๋ฑ์ผ๋ก ์ธํ์ฌ AC ์ ๊ณํน์ฑ๊ณผ ์์ดํ๋ฏ๋ก, ๊ธฐ์กด์ AC ์ ์ฐ์ค๊ณ ๊ธฐ์ ์ ์ง์ ์ ์ผ๋ก ์ ์ฉํ ์
์๋ค. ๋ฐ๋ผ์ ๊ณ ์ ๋ขฐ์ฑ์ DC ์ ์ฐ์ค๊ณ ๊ธฐ์ ์ ํ๋ณดํ๊ธฐ ์ํด์๋ DC ์ ๊ณํน์ฑ์ ๋ํ ์ดํด๋ฅผ ๋ฐํ์ผ๋ก ํ DC ์ ์ฐ์ค๊ณ๊ธฐ์ ๊ฐ๋ฐ ์ฐ๊ตฌ๊ฐ ํ์ํ๋ค.
DC๋ ์ ์ ์ฒด์ ์ ์ ์จ์ ์์กดํ๋ AC ์ ๊ณ๋ถํฌํน์ฑ๊ณผ ๋ค๋ฅด๊ฒ ์ ์ ์ฒด์ ๋์ ์จ์ ์ํ์ฌ ์ ๊ณ๋ถํฌ๊ฐ ํ์ฑ๋๋ค. ๋ํ AC ์ ์ฐ์ค๊ณ์์๋ ์ ์์ํ์์์
์ ๊ณํน์ฑ๋ง์ ๊ณ ๋ คํ์ง๋ง, DC ์ ์ฐ์ค๊ณ์์๋ ์ค์์นญ ์ ์์ ON/OFF, ์ ์์ํ, ๊ทน์ฑ๋ฐ์ ๋ฐ ์ถฉ๊ฒฉ์ ์์ ์ค์ฒฉ๊ณผ ๊ฐ์ ํน์ฑ์ ์ข
ํฉ์ ์ผ๋ก ๊ณ ๋ คํด์ผ
ํ๋ค. ํนํ ํ๋ฉด์ ํ๋ ๊ณต๊ฐ์ ํ์ ์กด์ฌ๋ก ์ธํ์ฌ ์ ๊ณ์๊ณก ํ์์ด ๋ฐ์ํ ์ ์์ผ๋ฉฐ, ๊ทน์ฑ๋ฐ์ ์ ๊ณต๊ฐ์ ํ์ ์ญ์ ๊ณ์ ์ค์ฒฉ์ผ๋ก ์ธํ์ฌ ๋งค์ฐ ์ฌ๊ฐํ ์ ๊ณ์ง์ค์ด
๋ฐ์ํ ์ ์๋ค[9].
๋ณธ ๋
ผ๋ฌธ์์๋ DC ์ ์ฐ์ค๊ณ๊ธฐ์ ํ๋ณด๋ฅผ ์ํ ์ ํ์ฐ๊ตฌ๋ก์ AC์ DC ์ ๋ ฅ์ฉ ์ ์์ ์ ๊ณ๋ถํฌํน์ฑ์ ๋น๊ตํ๊ณ ์ ์์ํ๋ฅผ ๊ธฐ์ค์ผ๋ก ํ 500kV๊ธ HVDC
ํด๋ฆฌ๋จธ ์ ์์ ์ ๊ณ์ํ๋ฅผ ์ํ ์ฝ๋ก๋๋ง์ ์ค๊ณํ์๋ค. HVDC ํด๋ฆฌ๋จธ ์ ์์ ์ ๊ณํด์์ ์ํ์ฌ ์ ํ์์ํด์ ํ๋ก๊ทธ๋จ์ธ COMSOL Multiphysics๋ฅผ
์ด์ฉํ์๋ค. 500kV๊ธ HVDC ํด๋ฆฌ๋จธ ์ ์์ ์ ๊ณํด์์ ์ฌ์ฉ๋ ๋ชจ๋ธ์ ์ด๊ธธ์ด๋ 6,828mm๋ก Fig. 1์ ๊ฐ๋ต๋๋ฅผ ๋ํ๋ด์๋ค. Fig. 1์์ ๋ณด๋ ๋ฐ์ ๊ฐ์ด ์ ์์ ์ฝ์ด๋ GFRP (glass fiber reinforced plastic)์ด๊ณ ํ์ฐ์ง์ ์ค๋ฆฌ์ฝ์ด๋ฉฐ, ์๋จ์ ๊ธ๊ตฌ๋ฅ๋ ์๋ฃจ๋ฏธ๋์ผ๋ก
์ค์ ํ์์ผ๋ฉฐ ์ด์ ํด๋นํ๋ ์์ธ ๋ฌผ์ฑ์ Table 1์ ๋ํ๋ด์๋ค. Table 1์์ t๋ ์จ๋๋ฅผ ์๋ฏธํ๋ค. ์ด๋ ์ ์์ DC์ ๋์ค๊ฑฐ๋ฆฌ๋ AC ์ ์ ๊ท๊ฒฉ์ธ IEC 60815์ ์ค์ค์ ์ง์ญ ๋์ค๊ฑฐ๋ฆฌ์ธ 31mm/kV์ 1.7๋ฐฐ์ธ
52.7mm/kV๋ก ์ ์ฉํ์์ผ๋ฉฐ, ์ด ๊ฐ์ ํ๋ณดํ๊ธฐ ์ํ์ฌ ์ด๋์ค๊ธธ์ด๋ 26,890mm๋ก ์ค์ ํ์๋ค. ๋ํ shed์ ์ง๊ฒฝ์ 230mm์ 195mm
์ ๋ ๊ฐ์ง๋ก ์ด 125๊ฐ์ shed๊ฐ ๋ฒ๊ฐ์ ์์นํ๋๋ก ์ค์ ํ์๋ค. Fig. 3๊ณผ 4์๋ AC์ DC ์ ์์ ์ธ๊ฐํ ๊ฒฝ์ฐ, ์ ์์ ์ ์ง๋ถ์ ๊ณ ์ ์ ์ธ๊ฐ๋ถ์ ํ์ฑ๋๋ ์ ๊ณ๋ถํฌ๋ฅผ ๋ํ๋ด์๋ค. Fig. 2์์ ๋ณด๋ ๋ฐ์ ๊ฐ์ด AC ์ ์์ ์ธ๊ฐํ ๊ฒฝ์ฐ์๋ ์ ์ง์ธก๊ณผ ๊ณ ์ ์ ์ธ๊ฐ์ธก์ ๊ธ๊ตฌ๋ฅ์์ ๊ฐ๊ฐ 9.32kV/mm์ 8.25kV/mm์ ์ต๋์ ๊ณ๊ฐ ์ง์ค๋๋
๊ฒ์ ํ์ธํ ์ ์์๋ค. ๋ฐ๋ฉด์ DC ์ ์์ ์ธ๊ฐํ ๊ฒฝ์ฐ์๋ Fig. 3์์ ๋ณด๋ฏ์ด ์ ์ง์ธก๊ณผ ๊ณ ์ ์ ์ธ๊ฐ์ธก ๊ธ๊ตฌ๋ฅ์ ๊ฐ๊ฐ 6.65kV/mm์ 6.20kV/mm์
Fig. 1. Schematics of 500kV HVDC insulator
Table 1. Electrical properties of materials
์ฌ์ง
|
๋์ ์จ[S/m]
|
๋น์ ์ ์จ
|
Aluminum
|
4.032ร106
|
1
|
GFRP
|
5ร10โ15
|
4.8
|
Silicon
|
4.08ร10โ21รe0.0425t
|
3.8
|
Air
|
3.33ร10โ13
|
1
|
Fig. 2. Electric field distribution under AC voltage
์ต๋์ ๊ณ๊ฐ ๋ถํฌํ์์ผ๋ฉฐ, AC ์ ์์ ์ธ๊ฐํ ๊ฒฝ์ฐ์ ๋ค๋ฅด๊ฒ ํ๋ฉด์ ํ์ ์ํฅ์ผ๋ก ๊ธ๊ตฌ๋ฅ์ ์ธ์ ํ ์ ์ง์ธก๊ณผ ๊ณ ์ ์ ์ธ๊ฐ์ธก shed ๋ด๋ถ์๋ ๊ฐ๊ฐ 12.08kV/mm์
23.53kV/mm์ ๋์ ์ ๊ณ๊ฐ ์ง์ค๋๋ ์ฌ์ค์ ํ์ธํ ์ ์์๋ค. ๋ฐ๋ผ์ DC ์ ๋ ฅ์ฉ ์ ์๋ ๊ณต๊ธฐ์ ๋ง๋ฟ๋ ๊ธ๊ตฌ๋ฅ์์ ์ ์ฐํ๊ดด๊ฐ ๋ฐ์ํ ์ ์์
๋ฟ๋ง ์๋๋ผ shed ๋ด๋ถ์ ๋์ ์ต๋์ ๊ณ๊ฐ์ผ๋ก ์ธํ์ฌ ๋น ๋ฅธ ์๊ฐ ๋ด์ ๋ถ๋ถ๋ฐฉ์ ๊ณผ ๊ฐ์ ์ดํํ์์ด ๋ฐ์ํ ์ ์๋ค๊ณ ์ง์ํ ์ ์๋ค. ๋ฐ๋ผ์ ๊ธ๊ตฌ๋ฅ์
shed ๋ด๋ถ์ ์ต๋์ ๊ณ๊ฐ์ ์ํํ๊ธฐ ์ํ ์ ์ฐ์ค๊ณ๊ฐ ํ์ํ๋ค๋ ์ฌ์ค์ ์ ์ ์์๋ค.
Fig. 3. Electric field distribution under DC voltage without corona ring
2.2 ๊ธ๊ตฌ๋ฅ ์ธก ์ ๊ณ์ํ
์ผ๋ฐ์ ์ผ๋ก ์ฝ๋ก๋๋ง์ด๋ ๊ธฐ์ฒด์ ๋ง๋ฟ๋ ๊ธ๊ตฌ๋ฅ์์ ๋ฐ์ํ๋ ์ต๋์ ๊ณ๊ฐ์ ์ํํ๊ธฐ ์ํ์ฌ ์ค์นํ๋ ๊ธ์์ ๊ตฌ์กฐ๋ฌผ์ ์๋ฏธํ๋ค. ๋ณธ ์ ์์๋ 2.1์ ์ ์ ํ์์ํด์
๊ฒฐ๊ณผ์์ ๋ณด๋ ๋ฐ์ ๊ฐ์ด ์ ์ง์ธก๊ณผ ๊ณ ์ ์ ์ธ๊ฐ์ธก ๊ธ๊ตฌ๋ฅ์ ๋ถํฌํ๋ ์ต๋์ ๊ณ๊ฐ์ ์ํ์ํค๊ธฐ ์ํ ์ฝ๋ก๋๋ง ์ค๊ณ๋ฅผ ์ํํ์๋ค. Fig. 4์๋ ๋ฐ๊ฒฝ์ด 80mm์ธ ์ฝ๋ก๋๋ง์ ์์์ ์์น์ ์ค์นํ ๊ฒฝ์ฐ์ ๋ถํฌํ๋ ์ ๊ณ๊ฐ์ ๋ํ๋ด์๋ค. Fig. 4์์ ๋ณด๋ ๋ฐ์ ๊ฐ์ด ์์์ ์ฝ๋ก๋๋ง์ ์ค์นํจ์ผ๋ก์ ์ ์ง์ธก ๊ธ๊ตฌ๋ฅ์์ ๋ฐ์ํ๋ ์ต๋์ ๊ณ๊ฐ์ด 6.65kV/mm์์ 2.88kV/mm๋ก, ๊ณ ์ ์ ์ธ๊ฐ์ธก
๊ธ๊ตฌ๋ฅ์์ ๋ฐ์ํ๋ ์ต๋์ ๊ณ๊ฐ์ 6.20kV/mm์์ 2.84kV/mm๋ก ์ฝ๋ก๋๋ง์ด ์ค์น๋์ง ์์์ ๋์ ๋น๊ตํ์ฌ ๊ฐ๊ฐ 56.7%์ 54.2%์ ์ ๊ณ์ํ
ํจ๊ณผ๊ฐ ์๋ ๊ฒ์ ํ์ธํ์๋ค.
๊ธ๊ตฌ๋ฅ์์ ๋ฐ์ํ๋ ์ต๋์ ๊ณ๊ฐ์ ์ํํ๊ธฐ ์ํ์ฌ ๊ธ๊ตฌ๋ฅ ๋๋จ์์ ์ฝ๋ก๋๋ง ์ค์ฌ๊น์ง์ ๋์ด (h), ์ ์์ ์ค์ฌ์ถ์ผ๋ก๋ถํฐ ์ฝ๋ก๋๋ง๊น์ง์ ๊ฑฐ๋ฆฌ (d),
๊ทธ๋ฆฌ๊ณ ์ฝ๋ก๋๋ง์ ๋ฐ๊ฒฝ (r)์ ๋ณํ์ํค๋ฉด์ ์ ๊ณ์ํ ํจ๊ณผ๊ฐ ์ฐ์ํ ์ฝ๋ก๋๋ง์ ์ค๊ณ์์ ๋์ถํ์๋ค. Fig. 5์๋ DC ์ ๋ ฅ์ฉ ์ ์์ ์ฝ๋ก๋๋ง ์ค๊ณ๋ฅผ ์ํ ๊ฐ๋
๋๋ฅผ ๋ํ๋ด์๋ค.
Fig. 4. Electric field mitigation under AC voltage by corona ring
Fig. 5. Configuration of corona ring for DC insulator
๋จผ์ ์ ์ง์ธก ์ฝ๋ก๋๋ง์ ์ค๊ณํ๊ธฐ ์ํ์ฌ ๋ฐ๊ฒฝ์ด 30mm์ด๊ณ ๊ธ๊ตฌ๋ฅ ๋๋จ๋ถํฐ ์ฝ๋ก๋๋ง ๋๊น์ง์ ๋์ด์ธ h๊ฐ 150mm์ธ ์๋ฃจ๋ฏธ๋ ์ฌ์ง์ ์ฝ๋ก๋๋ง์ ๊ฐ์ ํ๊ณ
์ ์์ ์ค์ฌ์ถ์ผ๋ก๋ถํฐ ์ฝ๋ก๋๋ง๊น์ง์ ๊ฑฐ๋ฆฌ d๋ฅผ 100mm์์ 400mm๊น์ง ๋ณํ์์ผฐ์ ๋ ๋ฐ์๋๋ ๊ธ๊ตฌ๋ฅ์ธก์ ์ต๋์ ๊ณ๊ฐ์ ํ์ธํ์๋ค. Fig. 6(a)์์ ๋ณด๋ ๋ฐ์ ๊ฐ์ด ์ ์์ ์ค์ฌ์ถ์์ ์ฝ๋ก๋๋ง๊น์ง์ ๊ฑฐ๋ฆฌ d๊ฐ ์ฆ๊ฐํจ์ ๋ฐ๋ผ์ ๊ธ๊ตฌ๋ฅ์ธก์ ์ต๋์ ๊ณ๋ ๊ฐ์ํ๋๋ฐ d๊ฐ 370mm ์ด์์ด ๋ ๋ ํฌํํ๋
๊ฒฝํฅ์ ๋ณด์ด๋ฏ๋ก d๋ 370mm๋ก ๊ฒฐ์ ํ์๋ค. ๋ํ ๊ธ๊ตฌ๋ฅ ๋๋จ๋ถํฐ ์ฝ๋ก๋๋ง๊น์ง์ ๋์ด์ธ h๋ Fig. 6(b)๋ก๋ถํฐ ์ต๋์ ๊ณ๊ฐ ๊ฐ์ฅ ์๊ฒ ๋ถํฌํ๊ฒ ๋๋ 150mm๋ก ๊ฒฐ์ ํ์๋ค. ์ฝ๋ก๋๋ง์ ๋ฐ๊ฒฝ r์ Fig. 6(c)์ ๊ฐ์ด ์ฆ๊ฐํ ์๋ก ์ ๊ณ๊ฐ ๊ฐ์ํ๋ ๊ฒฝํฅ์ ํ์ธํ์์ผ๋ฉฐ, ์์ ์จ์ ๊ณ ๋ คํ์ฌ 40mm๋ก ๊ฒฐ์ ํ์๋ค.
Fig. 6. Maximum electric field intensity according to specifications of corona ring
under DC voltage
๊ณ ์์ธก ์ฝ๋ก๋๋ง ๋ํ ๋์ผํ ๊ณผ์ ์ผ๋ก ์ค๊ณ๋ฅผ ์งํํ์๋ค. ๊ณ ์์ธก์ ๊ฒฝ์ฐ ์ ์ง์ธก์ ๋นํด ์ ๊ณ๊ฐ ๋์ ๊ฒ์ ๊ณ ๋ คํ์ฌ ๋ฐ๊ฒฝ์ 40mm, ๊ธ๊ตฌ๋ฅ ๋๋จ์ผ๋ก๋ถํฐ
์ฝ๋ก๋๋ง๊น์ง์ ์ด๊ฒฉ๊ฑฐ๋ฆฌ์ธ ๋์ด h๊ฐ 150mm์ธ ์๋ฃจ๋ฏธ๋ ์ฌ์ง์ ์ฝ๋ก๋๋ง์ ๊ฐ์ ํ ํ์ d์ ๊ฐ์ 100mm์์ 400mm๊น์ง ๋ณํ์์ผฐ์ ๋ ๋ฐ์๋๋
๊ธ๊ตฌ๋ฅ์ธก์ ์ต๋์ ๊ณ๊ฐ์ ํ์ธํ์๋ค. ๊ฒฐ๊ณผ์ ์ผ๋ก ๊ณ ์์ธก ์ฝ๋ก๋๋ง์ ์ค๊ณ๊ฐ์ ๊ธ๊ตฌ๋ฅ ๋๋จ๋ถํฐ ์ฝ๋ก๋๋ง๊น์ง์ ๋์ด h๋ 150mm, ์ ์์ ์ค์ฌ์ถ์ผ๋ก๋ถํฐ
์ฝ๋ก๋๋ง๊น์ง์ ๊ฑฐ๋ฆฌ d๋ 300mm, ๊ทธ๋ฆฌ๊ณ ์ฝ๋ก๋๋ง์ ๋ฐ๊ฒฝ์ 50mm๋ก ๊ฒฐ์ ํ์๋ค.
2.3 Shed์ธก ์ ๊ณ์ํ
๊ณ ์ฒด ์ ์ ์ฒด ๋ด๋ถ์์ ๋ฐ์ํ๋ ์ต๋์ ๊ณ๊ฐ์ ์ํํ๊ธฐ ์ํ์ฌ ์ค์นํ๋ ๊ตฌ์กฐ๋ฌผ์ ๊ทธ๋ ์ด๋๋ง (grade ring)์ด๋ผ๊ณ ํ๋ค. ๋ณธ ์ฐ๊ตฌ์์๋ ๊ธ๊ตฌ์ธก์์
๋ฐ์ํ๋ ์ต๋์ ๊ณ๊ฐ์ ์ํํ๊ธฐ ์ํ์ฌ ์ฝ๋ก๋๋ง์ ์ค๊ณํ์์ผ๋ฉฐ, ์ค๊ณ๋ ์ฝ๋ก๋๋ง์ ํตํ์ฌ ์ ์์ shed์ธก์์ ๋ฐ์ํ๋ ์ต๋์ ๊ณ๊ฐ์ ๋์์ ์ํํ ์
์์์ ํ์ธํ์๋ค. Fig. 3์ ๋ํ๋ธ ๋ฐ์ ๊ฐ์ด ์ฝ๋ก๋๋ง์ด ์ค์น๋์ง ์์ DC ์ ์์์๋ shed ๋ด๋ถ์ ์ฝ 23.53kV/mm์ ๋์ ์ ๊ณ๊ฐ ์ ๋๋์ด ์ฅ์๊ฐ ์ด์ ํ ๊ฒฝ์ฐ์
๋ถ๋ถ๋ฐฉ์ ์ด ๋ฐ์ํ ์ ์๋ค๋ ์ฌ์ค์ ํ์ธํ์๋ค. ๋ฐ๋ฉด์ 2.2์ ์์ ์ค๊ณํ ์ฝ๋ก๋๋ง์ ํตํ์ฌ shed ๋ด๋ถ์ ์ต๋์ ๊ณ๊ฐ 23.53kV/mm์์ 4.10kV/mm๋ก
์ฝ 83%์ ์ ๊ณ์ํํจ๊ณผ๊ฐ ์๋ค๋ ์ฌ์ค์ ํ์ธํ ์ ์์๋ค. ์ด์ ๊ฐ์ ์ฝ๋ก๋๋ง์ ์ค์น๋ก ์ธํ shed์ธก์์์ ์ ๊ณ ๊ฐ์ํจ๊ณผ๋ฅผ Fig. 7์ ๋ํ๋ด์๋ค. ์ผ๋ฐ์ ์ผ๋ก ๊ณ ์ฒด ์ ์ ์ฒด๋ ์์ญ kV/mm์์ ์ ์ฐํ๊ดด๊ฐ ๋ฐ์ํ๋ ๊ฒ์ผ๋ก ์๋ ค์ ธ ์๋๋ฐ, ์ฝ๋ก๋๋ง์ ์ค์น๋ฅผ ํตํ์ฌ shed ๋ด๋ถ์ ์ ๊ณ๊ฐ์
์ํ์์ผ ์ ๊ธฐ์ ์ ์ฐ ์์ ์ฑ์ ํ๋ณดํ ์ ์์์ ํ์ธํ์๋ค.
Fig. 7. Electric field analysis result by installation of corona ring under DC voltage
3. ์ฝ๋ก๋๋ง ์ค๊ณ์ ๋ฐ ์์ ์จ ๊ฒํ
์ ์ฐํ๊ดด ๊ธฐ์ค์ ๊ณ์ ์ ๊ณํด์์ ํตํ์ฌ ๊ณ์ฐ๋ ์ ๊ณ๊ฐ์ ์ด์ฉํ์ฌ ์์ ์จ์ ๊ณ์ฐํ ์ ์๋ค. ์์ ์จ์ด๋ ์ ๋ ฅ์ค๋น๊ฐ ์ ๊ฒฉ์ผ๋ก ์ด์ ๋ ๋ ์ ์ฐํ๊ดด ๊ธฐ์ค์ ๊ณ๋ฅผ
๊ณ ๋ คํ์ ๋ ์ ์ฐ์ ์ผ๋ก ์์ ํ ์ ๋๋ฅผ ์ ๋์ ์ผ๋ก ํํํ๋ ๋ฐฉ๋ฒ์ผ๋ก์ ๋ค์์ (1)๊ณผ ๊ฐ์ด ํํํ ์ ์๋ค.
์ผ๋ฐ์ ์ผ๋ก ๊ธฐ์ค์์ DC ์ ์์ ์ํ ์ ์ฐํ๊ดด ๊ธฐ์ค์ ๊ณ๋ ์ฝ 3kV/mm๋ก ์๋ ค์ ธ ์๋ค. ๋ํ ๋ณธ ์ฐ๊ตฌ์์ ๊ณ์ฐ๋ 500kV๊ธ HVDC์ฉ ์ ์์ ์ ์ง์ธก
๊ธ๊ตฌ๋ฅ์์์ ์ต๋์ ๊ณ๊ฐ์ด 2.27kV/mm๋ก ๊ณ์ฐ๋จ์ ๊ณ ๋ คํ๋ค๋ฉด (1)์ ์ด์ฉํ์ฌ ๋์ถ๋ ์ค๊ณ์์ ์์ ์จ์ 1.32๋ก ๊ณ์ฐ๋๋ค. ๋ํ ํด๋ฆฌ๋จธ๋ ์์ญ kV/mm์ ์ ์ฐํ๊ดด ๊ธฐ์ค์ ๊ณ๋ฅผ ๊ฐ์ง๊ณ ์๋ ๊ฒ์ ๋ฐํ์ฌ ๋์ถ๋ ์ค๊ณ์์
๊ฒฝ์ฐ์๋ ํด๋ฆฌ๋จธ shed ๋ด๋ถ์ ์ ๋๋๋ ์ต๋์ ๊ณ๊ฐ์ด 4.10kV/mm๋ก ํ๊ท ์ ๊ณ๋ ๊ทธ ์ดํ๊ฐ ๋ ๊ฒ์ด๋ฏ๋ก ์ ๊ธฐ์ ์ ์ฐ ์์ ์ฑ์ด ๋ ๋์ ๊ฒ์ผ๋ก ํ๋จ๋๋ค.
๊ฒฐ๊ณผ์ ์ผ๋ก ๋ณธ ์ฐ๊ตฌ๋ฅผ ํตํ์ฌ ๋์ถ๋ 500kV๊ธ HVDC์ฉ ์ ์์ ์ ๊ณ์ํ๋ฅผ ์ํ ์ฝ๋ก๋๋ง์ ์ค๊ณ ํ๋ผ๋ฏธํฐ๋ Table 2์ ๊ฐ๋ค. ๋ํ ์ด์ ๊ฐ์ ์ฌ์์ ์ฝ๋ก๋๋ง์ผ๋ก ์ธํ ์ ๊ณ์ํ ํจ๊ณผ๋ฅผ Table 3์ ์ ๋ฆฌํ์ฌ ๋ํ๋ด์๋ค. ๊ณ์ฐ๋ ์์ ์จ์ Table 4์ ๋ํ๋ด์๋ค. ์ฝ๋ก๋๋ง ์ค์น ์ ์์ ์จ์ ๊ณ ์๋ถ์ ์ ์ง๋ถ ๊ฐ๊ฐ 0.48, 0.45์ธ๊ฒ์ ๋นํด ์ฝ๋ก๋๋ง ์ค์น ํ 1.19, 1.32๋ก ์ฆ๊ฐํ์๋ค.
์ด๋ฅผ ํตํด ์ค๊ณ๋ ์ฝ๋ก๋๋ง์ด ํจ๊ณผ์ ์ผ๋ก ์ ๊ณ์ง์ค์ ์ํ์ํจ๋ค๋ ์ฌ์ค์ ํ์ธํ ์ ์๋ค.
Table 2. Specidfications of corona ring for 500kV DC insulators
|
ground corona ring
|
high voltage corona ring
|
height[mm]
|
150
|
150
|
distance[mm]
|
370
|
300
|
radius[mm]
|
40
|
50
|
Table 3. Mitigation of maximum electric field intensity by proposed corona ring
condition
EMAX[kV/mm]
|
without corona ring
|
with corona ring
|
metal fitting
(high voltage)
|
6.20
|
2.52
|
metal fitting
(ground)
|
6.65
|
2.27
|
shed (high voltage)
|
23.53
|
4.95
|
shed (ground)
|
12.08
|
4.10
|
Table 4. Safety factor calculated by the proposed corona ring
condition
Safety factor
|
without corona ring
|
with corona ring
|
metal fitting
(high voltage)
|
0.48
|
1.19
|
metal fitting
(ground)
|
0.45
|
1.32
|
4. ๊ฒฐ ๋ก
๋ณธ ์ฐ๊ตฌ์์๋ 500kV๊ธ DC ์ ์์์ ๋ฐ์ํ๋ ์ต๋์ ๊ณ๋ฅผ ์ํํ๊ธฐ ์ํ ์ฝ๋ก๋๋ง์ ์ค๊ณํ์๋ค. AC ์ ๋ ฅ์ฉ ์ ์์ DC ์ ๋ ฅ์ฉ ์ ์์ ์ ๊ณํน์ฑ์
๋ถ์ํ์ฌ ๋น๊ตํ์์ผ๋ฉฐ, DC ์ ๋ ฅ์ฉ ์ ์์ ๊ฒฝ์ฐ์๋ ์ ๊ณ๊ฐ ์ง์ค๋๋ ํน์ฑ์ด AC ์ ๋ ฅ์ฉ ์ ์์ ์์ดํ๋ค๋ ์ฌ์ค์ ํ์ธํ์๋ค. ํนํ ๊ธ๊ตฌ๋ฅ์ ๋๋จ๋ถ
๋ฟ๋ง ์๋๋ผ ํ๋ฉด์ ํ์ ์ํฅ์ผ๋ก ์ธํ์ฌ shed ๋ด๋ถ์๋ ๋์ ์ ๊ณ๊ฐ ์ง์ค๋๋ฏ๋ก ์ด๋ฅผ ์ํ์ํค๊ธฐ ์ํ ์ฝ๋ก๋๋ง์ ์ค๊ณ์์ ์ ์ํ์๋ค. ์ค๊ณ๋ ์ฝ๋ก๋๋ง์
๋ฐ์ง๋ฆ์ ๊ณ ์๋ถ์ ์ ์๋ถ ๊ฐ๊ฐ 50mm, 40mm ์ด๋ฉฐ, ๊ฑฐ๋ฆฌ๋ 300mm, 370mm ์ด๊ณ , ๋์ด๋ ๋์ผํ๊ฒ 150mm์ด๋ค. DC ์ ๊ณํน์ฑ์ ์ ํ์์ํด์
ํ๋ก๊ทธ๋จ์ธ COMSOL Multiphysics๋ฅผ ์ด์ฉํ์ฌ ๋ถ์ํ์์ผ๋ฉฐ, ์ ์ง์ธก๊ณผ ๊ณ ์ ์ ์ธ๊ฐ์ธก์ ๊ฐ๊ฐ์ ์ฝ๋ก๋๋ง์ ์ค๊ณํจ์ผ๋ก์ ๊ธ๊ตฌ๋ฅ ๊ธฐ์ค ์์ ์จ์
๊ณ ์๋ถ์ ๊ฒฝ์ฐ 1.19, ์ ์ง๋ถ์ ๊ฒฝ์ฐ 1.32๋ก ์ค๊ณํ์ฌ ๊ธ๊ตฌ๋ฅ์ shed ๋ด๋ถ์ ์ง์ค๋๋ ์ต๋์ ๊ณ ์ํ ํจ๊ณผ๋ฅผ ํ์ธํ์๋ค.
๋ณธ ์ฐ๊ตฌ๋ฅผ ํตํ์ฌ ์ ์์ํ์์์ ์ ๊ณํน์ฑ์ ๊ณ ๋ คํ 500kV๊ธ HVDC ํด๋ฆฌ๋จธ ์ ์์ฉ ์ฝ๋ก๋๋ง์ ์ค๊ณํ์์ผ๋ฉฐ, ํฅํ์๋ ๊ทน์ฑ๋ฐ์ ์ด๋ ์ ์์ํ์์ ์ถฉ๊ฒฉํ๊ฐ
์ค์ฒฉ๋๋ ๊ทนํ์ ์กฐ๊ฑด์ ๋ชจ์ํ ์ฝ๋ก๋๋ง ์ค๊ณ๋ฅผ ์ํํ ๊ณํ์ด๋ค.
Acknowledgement
์ด ๋
ผ๋ฌธ์ 2022๋
๋ ์ ๋ถ(์ฐ์
ํต์์์๋ถ)์ ์ฌ์์ผ๋ก ํ๊ตญ์๋์ง๊ธฐ์ ํ๊ฐ์์ ์ง์์ ๋ฐ์ ์ํ๋ ์ฐ๊ตฌ์. (20222A10100020, ์กยท๋ฐฐ์
์ ๋ ฅ๊ธฐ๊ธฐ์ฉ ์นํ๊ฒฝ ๋ฐ ์ง๋ฅ ์ ์ฐ์์ฌยท๋ถํ์ ์ฑ๋ฅํ๊ฐ ์ํ๊ธฐ์ ๋ฐ ํ์ค ๊ฐ๋ฐ)
References
Hingorani N. G., 1996, High-voltage DC Transmission: A Power Electronics Workhorse,
in IEEE Spectrum, Vol. 33, No. 4, pp. 63-72

Hwang J. S., 2016., A Study on the DC Electric Field Analysis Based on the Measurement
of Electrical Conductivity and the Optimum Insulation Design of HVDC Power Cable Accessories,
Ph.D. Thesis, Department of Electronic Systems Engineering, Hanyang University, pp.
242

Wang Hualei, Redfern M. A., 2010, The Advantages and Disadvantages of Using HVDC to
Interconnect AC networks, Proc. of 45th International Universities Power Engineering
Conference UPEC2010

Jang J. T., 2000, A Study on The Market Overview of Polymer Insulator in Power Systems
at The Two Americans, a Collection of Essays 6.1, pp. 429-443

Yeo S. H., 2016., A Study on Economic Analysis of VSC-HVDC Technologies, M.Sc. Thesis,
Department of Electrical Engineering, Chonnam National University, pp. 89

Kalimurugan M. S., Sankar S. A., Iruthayarajan M. W., 2014, Investigation of Electric
Field Distribution on AC Composite 230kV Insulator Using Corona Ring, 2014 International
Conference on Circuits, Power and Computing Technologies [ICCPCT-2014], pp. 142-147

Kwon I. S., et al. , 2015, DC Electric Field Characteristics considering Thermal Effect
for HVDC Slip-on Type Outdoor Termination, KEPCO Journal on Electric Power and Energy,
Vol. 1, No. 1, pp. 39-46

Kreuger F. H., 1995, Industrial High DC Voltage, Delft University Press

Biography
She received a masterโs degree in electrical engineering from Korea National University
of Transportation in 2022. Currently, attending a Ph.D. course in electrical engineering,
Korea National University of Transportation. Her research interests are high voltage
engineering, power asset management, and applied superconductivity.
She received a masterโs degree in electrical engineering from Korea National University
of Transportation in 2020. Currently, attending a Ph.D. course in electrical engineering,
Korea National University of Transportation. Her research interests are high voltage
engineering, power asset.
He is currently a bachelorโs course in Dept. of electrical engineering, Korea National
University of Transportation. His research interests are high voltage engineering,
power asset management, and applied superconductivity.
He is currently a bachelorโs course in Dept. of electrical engineering, Korea National
University of Transportation. His research interests are superconducting magnet, High
voltage insulation design.
He received doctorโs degree in electrical engineering from Yonsei University in
2005. He is currently a professor in Dept. of electrical engineering, Korea National
University of Transportation. His research interests are high voltage engineering,
power asset management, and applied superconductivity.